Specijalna antiteroristička jedinica R. Crne Gore (SAJ)

Antiteroristička jedinica Uprave policije, organizovana po uzoru na slične jedinice u svetu, predstavlja najjači element crnogorskog Ministarstva unutrašnjih poslova u borbi protiv organizovanog kriminaliteta, posebno terorizma kao najopasnijeg tipa pretnji.

OSNIVANJE I NAMENA


Amblem jedinice

Tokom sedamdesetih godina prošlog veka, usled ozbiljnih terorističkih pretnji koje su dobijale i internacionalni karakter, mnoge zemlje u okviru nacionalnih bezbednosnih sistema osnivaju formacije specijalno obučene i opremljene za izvršavanje najsloženijih zadataka i poslova iz domena borbe protiv terorizma na taktičkom nivou. Godine 1972. nakon infiltracije manje grupe članova separatističkog Hrvatskog revolucionarnog bratstva na teritoriju Bugojna i njihovog sukoba sa pripadnicima tadašnje Milicije i JNA na planini Raduša, postalo je jasno da tadašnja SFRJ nije raspolagala formacijom redovnog sastava koja bi bila kadra da efikasno odgovori na delikatne bezbednosne pretnje, koje su u tom periodu ipak predstavljale novitet. Stoga državni vrh iste godine donosi odluku o formiranju snaga za specijalne namene, kako na republičkom, tako i na saveznom nivou.

Tradicija Specijalne antiterorističke jedinice Crne Gore seže do perioda 1972-1973, kada je oformljena i postala operativna Jedinica za posebne namjene, koja je imala poluprofesionalni sastav. Godine 1979. jezgro jedinice činio je Specijalni vod koji je zajedno sa rezervnim sastavom činio Specijalnu jedinicu Ministarstva unutrašnjih poslova Crne Gore. Pod ovim nazivom jedinica je dočekala i sukob na prostoru bivše Jugoslavije, u kojem je aktivno učestvovala. Značajan momenat za razvoj jedinice je dolazak Veselina Veljovića, dotadašnjeg šefa policije u Pljevlji, na mesto komandanta jedinice 1995. godine. Dolaskom Veljovića, jedinica proširuje i precizira svoju nadležnost i odgovornost i znatno uvećava operativni element[1]. Jedinica se ubrzo potom organizuje

Boj ne bije svijetlo oružje,
već boj bije srce u junaka!
u Kampu specijalnih jedinica na Zlatici, u blizini Podgorice.

Godine 1998. i usvajanjem nove sistematizacije, Specijalna jedinica menja naziv u Specijalna antiteroristička jedinica-SAJ i pod istim imenom postoji i danas. U narednim godinama SAJ će postati glavni bezbednosni element taktičke borbe Republike Crne Gore protiv terorizma i organizovanog kriminaliteta. Veselin Veljović je dužnosti komandanta SAJ obavljao sve do kraja 2005. godine kada ga je zamenio Dragan Blagojević, koji sada obavlja dužnosti komandanta Posebne jedinice policije. Tri godine kasnije, Blagojevića je zamenio iskusni pripadnik SAJ, Željko Spalević, a od 2010. godine dužnosti komandanta obavlja Mladen Marković.



Danas je Specijalna antiteroristička jedinica elitna organizaciona jedinica u okviru Uprave policije Ministarstva unutrašnjih poslova Crne Gore, posebno opremljena i specijalizovana za:

-planiranje, organizovanje i izvođenje dejstava u cilju suzbijanja svih vidova modernog terorizma i organizovanog kriminaliteta na taktičkom nivou
-rešavanje talačkih situacija u svim uslovima
-upad u barikadirane objekte i hapšenje osumnjičenih lica koji se u njemu nalaze
-izvođenje visokorizičnih hapšenja
-pružanje asistencije organizacionim jedinicama Uprave policije u realizaciji najsloženijih bezbednosnih poslova i zadataka visokog rizika
-pratnju i zaštitu određenih lica
-obezbeđivanje objekata od posebnog značaja za državu i objekata koji mogu biti meta terorističkih napada, posebno aerodroma u Podgorici
-pružanje stručne pomoći u otklanjanju opasnosti ili štetnih posledica od elementarnih nepogoda i drugih nesreća

Specijalna antiteroristička jedinica crnogorske policije je osposobljena za rešavanje talačkih situacija u vazduhoplovima, odnosno obezbeđivanje visokorizičnih letova. Kapaciteti jedinice se redovno angažuju radi obezbeđivanja kompleksa aerodroma u Podgorici. Angažovanje kapaciteta SAJ realizuje se na osnovu naređenja Direktora Uprave policije i prethodne saglasnosti ministra unutrašnjih poslova. O visokom nivou obučenosti i profesionalnosti pripadnika SAJ govori i značajan broj uspešno realizovanih zadataka, odnosno drugih aktivnosti. Kapaciteti SAJ bili su angažovani u obimnim akcijama crnogorskih organa bezbednosti "Orlov let", "Balkanski ratnik", kao i u akciji lišavanja slobode Saše Cvetanovića "Pitbula", osumnjičenog za ubistvo Nikole Bojovića. Prema rečima starešina jedinice, uspešna realizacija zadatka zahteva temeljno planiranje, odlučnost, ali i smirenost rukovodioca na terenu, odnosno pripadnika koji neposredno realizuju intervenciju. Svojim pristupom u realizaciji aktivnosti, pripadnici i komanda SAJ trude se da demonstriraju profesionalnost i opravdaju poverenje građana, policijskog i državnog rukovodstva.

ORGANIZACIJA

Konfiguracija opreme za potrebe izvođenja upada u objekat

Specijalna antiteroristička jedinica Crne Gore organizovana je u Kampu specijalnih jedinica na Zlatici, zajedno sa pripadnicima Posebne jedinice policije. Kompleks je opremljen modernim sportskim terenima, teretanom za vežbanje, borilištem, pešadijskim poligonom sa preprekama, streljanom, taktičkom kućom, veračkom kulom. Prema usvojenoj sistematizaciji, operativci su organizovani u operativne timove, po uzoru na elitne svetske antiterorističke jedinice. Broj specijalaca u operativnom elementu prilagođen je potrebama jedinice, a u skladu sa utvrđenom namenom.

Komandu jedinice čine komandant sa zamenikom i dvojicom pomoćnika: pomoćnik za operativno-štabne poslove i pomoćnik za nastavu i obuku, zatim tim instruktora, analitičar, vođa pregovaračkog tima, komandir pozadinskog voda i službeni psiholog. Komanda SAJ planira, organizuje i izvodi selekciju kandidata i obuku pripadnika, koordinira aktivnosti operativnih timova, planira i organizuje nabavku opreme i naoružanja, planira i organizuje taktičke vežbe sa jedinicama nacionalnog bezbednosnog sistema i stranim formacijama slične namene. Tim instruktora broji 6 iskusnih pripadnika sa zvanjima specijalista iz različitih segmenata taktičke obuke, a koji izvode obuku pripadnika i kandidata iz oblasti alpinizma, ronjenja, specijalne fizičke obuke, vatrene obuke i protivdiverzione zaštite.

Logistiku jedinice pokrivaju tehnički sekretar, magacioneri, tim vozača sa automehaničarem, bolničar, vezista, oružar, kurir i kompjuterski operateri.

Operativci su organizovani u tri antiteroristička tima. Tim A predstavlja najelitniji deo jedinice. Okuplja neke od najiskusnijih pripadnika, specijalizovanih za izvršavanje najsloženijih zadataka iz domena nadležnosti jedinice. Broji oko 20 specijalaca. Antiteroristički tim B je specijalistički i čine ga ronilačka grupa, grupa alpinista, grupa specijalista snajperizma, zatim padobranska grupa, grupa za minsko-eksplozivna sredstva i grupa za zaštitu lica i obezbeđenja objekata. Tim B broji oko 15 specijalista. Antiteroristički tim C čine grupa za podršku i grupa za upade u objekte i prevozna sredstva, ukupno oko 20 pripadnika po usvojenoj sistematizaciji.

SELEKCIJA I OBUKA

Na konkurs za radno mesto u elitnoj jedinici crnogorske policije mogu se prijaviti aktivni pripadnici MUP Republike Crne Gore, koji su završili kurs osnovnog policijskog obrazovanja, a poželjno je i da imaju iskustva u radu na terenu. Prijavljivanje je dobrovoljno. Po objavljivanju odluke Komande SAJ o organizovanju selekcije za radno mesto u jedinici, voljni službenici moraju podneti potrebna dokumenta do roka naznačenog u odluci.

Predselekcija kandidata podrazumeva temeljne bezbednosne provere, provere fizičke snage i izdržljivosti, psihotest, a potom i specijalistički lekarski pregled. Kandidati koji ne zadovolje norme vraćaju se u matične jedinice, a preostali se, po dobijanju pozitivnog mišljenja od strane lekara, upućuju na selektivnu obuku u trajanju od četiri nedelje. Dril kandidata organizuju i izvode instruktori SAJ. Sam tok drila ispunjen je intenzivnim psihofizičkim proverama, kao i segmentima teorijske i praktične obuke. Organizovan je tako da od prijavljenih kandidata izdvoji najsposobnije, najizdržljivije i najmotivisanije pojedince. Taktički i topografski marševi izvode se skoro svakodnevno po nepristupačnom terenu, zajedno sa borbenim trčanjem i drugim proverama psiho-fizičke spremnosti kandidata. Pored toga, kandidati izučavaju i rukovanje oružjem i opremom koje je na zaduženju u jedinici i prolaze intenzivnu vatrenu obuku sa gađanjem u svim uslovima po standardima SAJ, zatim osnove antiterorističkih dejstava, uvežbavaju dejstva u urbanim i ruralnim uslovima, rad u grupi, timu i u sadejstvu sa drugim timovima.



Sve aktivnosti izvode se pod punom borbenom opremom, a obaveza svakog je i da vodi računa o ličnom naoružanju i da se ne odvaja od njega. Lično naoružanje i opremu svakog kandidata čine poluautomatski pištolj "CZ-99" u kalibru 9 mm, automatska puška "Zastava M-70 AB1" sa fiksnim drvenim kundakom, u kalibru 7,62x39 mm, balistički šlem "MD M-97" i borbeni prsluk "Mile Dragić", koji kandidat oblači preko radnog kombinezona. Instruktori pomno prate rad i reakcije svakog kandidata. Ostvareni rezultati kandidata i mišljenja instruktora imaju najveći značaj prilikom donošenja odluke o njegovom statusu. Vrhunac drila je marš po nepristupačnom terenu dužine 35 km, u punoj borbenoj opremi koja teži oko 35 kilograma. Po završetku selektivne obuke, a na osnovu detaljne analize u kojoj učestvuju i starešine i komandant jedinice, najbolji kandidati se primaju i raspređuju u operativne timove SAJ, dok se drugi vraćaju u matične jedinice.

Po prijemu i raspoređivanju obuka novih pripadnika se nastavlja visokim intenzitetom. Naučena znanja i veštine se objedinjavaju, dižu na viši nivo i dovode do automatizacije konstantim vežbanjem. Izvodi se intenzivna teorijska i praktična obuka u oblasti antiterorističkih dejstava, u okviru koje pripadnici uvežbavaju taktičko-borbene radnje u paru, grupi i timu. Značajna pažnja se posvećuje i fizičkoj spremi i izučavanju borilačkih veština poput džudoa, aikidoa, džiu džice, boksa i kik-boksa. Dalja specijalizacija pripadnika zavisi od afiniteta, kao i od potreba i mogućnosti jedinice, pa se shodno tome pripadnici upućuju na specijalističke kurseve iz preciznog gađanja, alpinizma, ronjenja, padobranstva, bliske zaštite lica i tome slično.



Plan i program obuke Specijalne antiterorističke jedinice izvodi se u zemlji i inostranstvu, samostalno i u saradnji sa drugim organizacionim jedinicama iz zemlje i inostranstva, a podrazumeva i:

-izučavanje pozitivnih zakonskih i podzakonskih propisa
-izučavanje međunarodnih konvencija i drugih pravnih akata koji sadrže i potvrđuju osnovna ljudska prava
-izučavanje fenomenologije terorizma, otmica, kao i pojavnih oblika klasičnog i organizovanog kriminaliteta
-izučavanje vojno-policijska znanja
-izučavanje psihologije terorista i sredstava kojima se koriste
-istraživački pristup prema opremi i tehnici, kao i praćenje novina u taktici specijalnih dejstava
-izučavanje informacionih tehnologija

NAORUŽANJE I OPREMA

Moderno i pouzdano naoružanje i oprema jesu imperativ za jedinicu ovakve vrste, čega su komanda i državno rukovodstvo svesni. Stoga se ulaže veliki trud da se redovno izdvajaju namenska sredstva radi uvećavanja kapaciteta SAJ, odnosno održavanja i dizanja nivoa obučenosti i borbene gotovosti operativaca.

U kategoriji pištolja, osnovni modeli na zaduženju pripadnika jesu austrijski "Glock-17" treće generacije, u kalibru 9x19 mm Parabellum. U upotrebi su i pištolji "CZ-99", proizvođača iz Srbije, takođe u kalibru 9 mm, a jedinica raspolaže i određenim brojem pištolja "ČZ M 75" u istom kalibru. Kapaciteti jedinice su uvećani uvođenjem pištolja "TM-9" u naoružanje pripadnika jedinice, nacionalnog proizvođača "Tara Perfection d.o.o". U pitanju je prvi model poluautomatskog pištolja koji je proizvela nacionalna namenska industrija. Za potrebe intervencija pripadnici na pomenute modele mogu montirati kompaktne taktičke lampe proizvođača "Surefire", dok se za potrebe spuštenog nošenja pištolja upotrebljavaju taktički holsteri proizvođača "Safariland".

U kategoriji automata, osnovni modeli na zaduženju jesu "HK MP5" u verzijama "A2" sa fiksnim i "A3" sa teleskopskim kundakom, svi u kalibru 9 mm. Zbog specifičnih tehničko-taktičkih karakteristika ovi modeli najčešće se upotrebljavaju prilikom izvođenja dejstava u urbanim sredinama, a potrebama intervencija mogu se prilagoditi montiranjem taktičke lampe "Surefire", odnosno prigušivača pucnja.

U kategoriji jurišnih pušaka osnovni modeli u upotrebi jesu "Zastava M70 AB2" sa preklapajućim kundakom u kalibru 7,62x39 mm. Tokom 2013. godine jedinica je uvećala kapacitete naoružanja nabavkom kontingenta jurišnih pušaka "HK G36 C" u kalibru 5,56x45 mm NATO. Puške su nabavljene u konfiguraciji sa jurišnim rukohvatom istog proizvođača, kao i kundakom koji je teleskopski[2] i preklopiv, opremljen podesivom obrazinom. Kapaciteti jedinice uvećani su i zaduživanjem jurišnih pušaka "TM 4", nacionalnog proizvođača "Tara Perfection d.o.o". Sistem se izrađuje u kalibru 5,56 mm, a crnogorski proizvođač je ovaj projekat realizovao po uzoru na konstrukciju američkih karabina "Colt M4".

Za potrebe preciznog gađanja, specijalisti snajperizma upotrebljavaju poluautomatske modele "HK G3", kao i "HK PSG-1 A1" u kalibru u kalibru 7,62x51 mm NATO. Na zaduženju su i kvalitetne puške "Steyr Mannlicher SSG 69" kalibra .308 Winchester, kao i "Steyr Mannlicher Scout", takođe u .308 Winchester. Obe serije funkcionišu po principu manuelnog repetiranja, a potrebama preciznog gađanja prilagođavaju se montiranjem optičkog nišana "Schmidt&Bender" i teleskopskog, preklopivog bipoda.

Za potrebe davanja podrške i u situacijama kada se traži značajna vatrena moć, upotrebljava se laki mitraljez "Zastava M-84" u kalibru 7,62 x 54R, proizvođača "Zastava oružje" iz Kragujevca u Srbiji.

Visok stepen zaštite pripadnika prilikom intervencija obezbeđen je upotrebom modernih balističkih šlemova i prsluka, koji obezbeđuju treći nivo balističke zaštite. Takođe, prilikom izvođenja upada u objekte, odnosno specifična prevozna sredstva, zaštita pripadnika može se uvećati i upotrebom ručnih balističkih štitova. Za potrebe cronogorske SAJ nabavljeni su štitovi tipa "Protech Intruder", koji obezbeđuju nivo balističke zaštite IIIA prema standardu NIJ STD 0108.01. Uniforme u upotrebi u Specijalnoj antiterorističkoj jedinici usklađene su sa standardima propisanim u Uredbi o uniformi, oznakama zvanja i naoružanju policijskih službenika Vlade Crne Gore[3]. Prilikom izvođenja dejstava u urbanim okruženjima pripadnici najčešće oblače interventne crne kombinezone "Tactical One" proizvođača "Mile Dragić", ili dvodelne uniforme u digitalnoj urbanoj šari, rađenoj po uzoru na američku "AT Digital". Za potrebe maskiranja u ruralnoj sredini upotrebljavjau se dvodelne uniforme u "Woodland" maskirnoj šari šari.

Preko uniformi pripadnici prilikom intervencija oblače i taktičke prsluke. Na zaduženju u jedinici su taktički prsluci proizvođača "Galati", odnosno modeli "Protech Tactical TAC LB", svi u crnoj boji. Za potrebe prevoza ljudstva i opreme upotrebljavaju se vozila "Nissan Pathfinder", "Land Rover Defender", "Toyota Land Cruiser", "Ford Explorer GSL", kao i kombiji "Mercedes-Benz Viano". Dejstva iz treće dimenzije izvode se u saradnji sa Avio-helikopterskom jedinicom MUP, odnosno u sadejstvu sa Vojskom Crne Gore.

SARADNJA SA DRUGIM JEDINICAMA

Planom i programom obuke pripadnika SAJ predviđene su i aktivnosti koje se izvode u saradnji sa drugim organizacionim jedinicama crnogorske policije, odnosno vojske, kao i sa jedinicama slične namene iz inostranstva sa kojima Republika Crna Gora ima potpisane sporazume o profesionalnoj saradnji. Intenzivni profesionalni odnosi održavaju se svakodnevno sa pripadnicima Posebne jedinice policije. Združene taktičko-pokazne vežbe i obuke organizuju se i sa organizacionim jedinicama Vojske Srbije, najčešće u segmentima protivterorističkih dejstava u urbanim i ruralnim uslovima, a uvežbavaju se i sadejstva i koordinacija zemljanih timova i vojnih vazduhoplova, poput helikoptera "Gazela".

Razmena iskustava i znanja često se realizuje i sa elitnim jedinicama iz regiona, jedinicama iz Bosne i Hercegovine, Antiterorističkom jedinicom Lučko iz Republike Hrvatske, kao i jedinicama iz Republike Srbije, sa kojima se na godišnjem nivou organizuju združene aktivnosti.

[1] U tom momentu operativni kadar brojao je oko dvadeset pripadnika, a potom uvećan na više od osamdeset pripadnika.
[2] Može se podesiti na četiri dužine.
[3] "Službeni list CG", br. 44/12,36/13 i 1/15.

Tekst je autorsko delo administratora sajta. Tekst je u celini zaštićen autorskim pravima. Kopiranje ili preuzimanje na drugi način, bez dozvole administracije, podložno je tužbi.

Jedinice iz regiona:

SAJ

SAJ

PJP

ATJ Lučko

JSZ "Tigar"
© specijalne-jedinice.com | Sva prava zadržana | Pravila korišćenja