Specijalna antiteroristička jedinica Republike Srpske (SAJ)

Dobro organizovana i opremljena antiteroristička jedinica Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske. Značajno borbeno iskustvo i dokazani patriotizam pripadnika osnov su poverenja građana Republike Srpske, kao i političkog rukovodstva.

OSNIVANJE I NAMENA


Amblem jedinice

Raspadom SFRJ[1] mnoge tadašnje specijaline jedinice republičkih sekretarijata unutrašnjih poslova-SUP poslužile su kao jezgro za formiranje policijskih i vojnih jedinica novonastalih država. Specijalna policija tadašnjeg MUP Republike Srpske ustrojena je 4. aprila 1992. kada se grupa od oko trideset pripadnika srpske nacionalnosti odvojila od specijalne jedinice republičkog SUP Bosne i Hercegovine.

Eskalacijom sukoba na teritoriji BiH sastav jedinice se proširuje i u narednom periodu jedinica obuhvata devet specijalnih odreda policije, organizovanih u Specijalnu brigadu policije, a raspoređenih po teritoriji Republike Srpske: Pale, Šekovići, Trebinje, Bijeljina, Doboj, Banja Luka, Prijedor, Ilidža i Foča. Prvi komandant Specijalne brigade policije bio je Milenko Karišik.

Mi nemamo
pravo na grešku!
Karišikove dužnosti preuzeo je general Goran Sarić, koji je obavljao dužnosti komandanta tokom trajanja oružanog sukoba na teritoriji BiH. U ovom periodu tadašnja Specijalna brigada policije uvećava brojno stanje i broji oko 1700 pripadnika. Organizacija Specijalne brigade policije Republike Srpske je, pored specijalnih odreda, objedinjavala i komandu jedinice, zatim grupu za obuku, sastavljenu od najiskusnijih pripadnika sa zvanjima instruktora, odeljenje za vezu, kao i vod za logističku podršku. Svaki od odreda je brojao oko 200 pripadnika. Radi omogućavanja samostalnijeg dejstvovanja na terenu, svaki odred imao je sopstvenu komandu, potčinjenu glavnoj komandi, dok je operativni deo odreda objedinjavao po 3 specijalna pešadijska voda, zatim oklopno-mehanizovani vod, minobacački vod, logistički vod i odeljenje za vezu. U borbama na planini Majevici tokom 1995. godine pripadnici specijalnih odreda su se posebno istakli, pa je jedinica odlikovana najvišim Ordenom Nemanjića za rad i zasluge, a više pripadnika Ordenom Miloša Obilića, Medaljom Milana Tepića i drugim priznanjima.

Završetak oružanih sukoba donosi promene u nazivu i organizaciji Specijalne brigade policije koja menja naziv u Brigadu policije za antiteroristička dejstva, a organizaciju potom prilagođava[2] novonastalim potrebama.



Većina specijalnih odreda je ili ugašena, ili preuređena u specijalizovane timove, koji su bili organizovani na tri lokacije na teritoriji Republike Srpske, da bi tokom 2004. godine jedinica dobila naziv Specijalna jedinica policije-SJP Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske. Krajem 2005. godine jedinica se organizuje u centralnoj bazi "Sarica" u naselju Trna, u okolini Banja Luke. Od novembra 2006. godine dužnosti komandanta jedinice obavljao je Predrag Krajinović, koga je januara 2015. godine zamenio Dragan Ribić [3]. Sredinom 2016. godine, a stupanjem na snagu novog Zakona o policiji i unutrašnjim poslovima ("Službeni glasnik RS", broj 57/16), jedinica dobija novi naziv, te nastavlja sa izvršavanjem namenskih zadataka i poslova kao Specijalna antiteroristička jedinica-SAJ.

Danas je Specijalna antiteroristička jedinica osnovna organizaciona jedinice MUP R. Srpske, osposobljena i namenjena za izvršavanje najsloženijih poslova i zadataka iz nadležnosti Ministarstva unutrašnjih poslova R. Srpske, a posebno za borbu protiv terorizma na taktičkom i operativnom nivou samostalno ili u sadejstvu sa ostalim organizacionim jedinicama MUP Republike Srpske. Na predlog direktora policije, a uz saglasnot ministra (ili njihovih zamenika), SAJ u skladu sa zakonom izvodi:

-intervencije radi lociranja i neutralisanja terorističkih grupa, kao i uništavanja terorističkih mreža
-hapšenja lica i članova organizovanih kriminalnih grupa u situacijama kada se očekuje pružanje aktivnog otpora, posebno upotrebom vatrenog oružja
-intervencije radi rešavanja talačkih situacija u svim uslovima, a posebno u otetim vazduhoplovima, vozovima, plovilima i objektima
-pregovaranje sa članovima organizovanih kriminalnih grupa u terenskim uslovima
-pružanje asistencije radi uspostavljanja javnog reda i mira u situacijama visokog rizika
-poslove i zadatke bliske zaštite visokih državnih rukovodilaca i objekata od posebnog značaja
-pružanje stručne pomoći ostalim organizacionim jedinicama MUP R. Srpske[4]

ORGANIZACIJA

Jurišna puška "Zastava M70 AB2" prilagođena potrebama bliske borbe

Specijalna antiteroristička jedinica organizovana je po uzoru na evropske elitne antiterorističke jedinice. Manje brojno stanje i racionalizovana struktura omogućavaju organizovanje i izvođenje kvalitetnog plana i programa obuke, koji je jedan od osnovnih uslova za visoku operativnost koja se očekuje od jedinice ove namene. Prema poslednjoj sistematizaciji uvećan je broj radnih mesta u operativnom elementu jedinice, što se odrazilo i na izmene u organizaciji Specijalne antiterorističke jedinice . Komanda SAJ koordinira radom timova i grupa, vrši prikupljanje podataka, obavlja neophodne pripreme za izvođenje namenskih zadataka i poslova, donosi odluku o nabavci potrebne opreme i slično.

Prethodna Grupa za specijalnu pripremu uvećala je broj pripadnika, te je sada operativna kao Tim za specijalnu pripremu koji izvršava naređenja komandanta, definiše plan i program obuke i organizuje zaštitu objekata od posebnog značaja na teritoriji Republike Srpske. Ranije definisani Tim za obuku takođe je uvršten u sastav novog Tima za specijalnu pripremu, sa istim delokrugom poslova, pa tako učestvuje u definisanju plana i programa obuke, neposredno organizuje i izvodi selektivnu obuku kandidata, kao i osnovnu i specijalističku obuku pripadnika jedinice. Prati i vrši evaluaciju rada i napretka svakog kandidata, odnosno pripadnika jedinice, uzimajući u obzir i mišljenja i predloge šefova operativnih grupa i timova. Tim takođe daje mišljenja i predloge o nabavci specijalističke opreme i naoružanja. Tim za obuku čine po pravilu najiskusniji pripadnici jedinice, sa zvanjima instruktora, odnosno specijalista iz određenih oblasti koje se izučavaju u okviru utvrđenog plana i programa obuke.

Radi neposrednog izvršavanja namenskih poslova i zadataka angažuju se pripadnici pet operativnih timova, "A", "B", "C", "D", kao i Specijalizovani tim, odnosno Tim za podršku. Timovi objedinjavaju po nekoliko grupa. Svakim timom i grupom rukovodi šef tima odnosno grupe. Najelitnijim se smatra Tim "A", koji čine najiskusniji pripadnici SAJ, koji su, po pravilu, uspešno realizovali višu antiterorističku obuku, kao i specijalističke kurseve. Tim "A" se po pravilu, angažuje radi izvršavanja najsloženijih namenskih poslova i zadataka. Timovi su osposobljeni da namenske poslove i zadatke izvršavaju samostalno ili združeno. Operativnim timovima prilikom intervencija mogu asistirati pripadnici specijalističkih grupa Specijalizovanog tima SAJ, u okviru kojeg su organizovane Grupa vodiča službenih pasa[5], snajperske, padobranske, ronilačke grupe, kao i Grupa MES[6] tehničara. Za pružanje podrške interventnim snagama, upotrebom specijalizovanih službenih vozila i vatrenih sredstava podrške, specijalizovani su pripadnici Tima za podršku. Grupa za logistiku brine o svakodnevnim potrebama jedinice, a učestvuje i u izradi planova nabavke svih potrebnih sredstava za rad.

SELEKCIJA I OBUKA

Organizovanje konkursa za radno mesto u Specijalnoj antiterorističkoj jedinici MUP Republike Srpske primarno zavisi od raspoloživih radnih mesta[7] u okviru jedinice, kao i od procene okolnosti koje su od značaja za funkcionisanje jedinice, posebno njene operativnosti. Jedinicama ove namene potrebni su kandidati natprosečnih psiho-fizičkih sposobnosti, stoga je i osnovni cilj selektivne obuke izdvajanje najboljih kandidata koji potom kroz neprekidnu obuku mogu postati odlično obučeni pripadnici SAJ, sposobni izvršiti sve namenske zadatke. Sadržina selektivne obuke uređena je po uzoru na slične jedinice u regionu i Evropi.

Na selektivnu obuku u Specijalnu antiterorističku jedinicu pozivaju se aktivni službenici MUP Republike Srpske, ali i voljni građani. Svi kandidati prilikom prijave podnose potrebna dokumenta, poput uverenja o državljanstvu, potvrde da nisu krivično osuđivani, niti da se u tom momentu ne vodi krivični postupak protiv njih i tome slično. Kandidati koji nisu na vreme ili u potpunosti dostavili potrebna dokumenta ne pozivaju se na selekciju, koja je podeljena u nekoliko eliminacionih faza. Prva faza odnosi se na "predselekciju" i obuhvata temeljne bezbednosne provere, kao i psiho-fizičke provere svakog pozvanog kandidata. Prvi susret sa kandidatima, po pravilu, ostvaruju instruktori koji im odmah jasno stavljaju do znanja da ih čekaju duge i veoma intenzivne provere.
Ophođenje instruktora prema kandidatima nema za cilj povredu njihovog dostojanstva, već da testira njihovu želju da postanu deo elitne SAJ. Oni čija motivacija nije dovoljno jaka vrlo brzo shvate da im nije mesto u jedinici kao što je ova.
Za početnu fazu selekcije specifičan je test poverenja i hrabrosti, kao i provera preciznosti gađanja kandidata, a obavezan je i specijalistički lekarski pregled nakon kojeg se procenjuje da li se kandidat može uputiti na potonje i znatno napornije faze selekcije. Po završetku prve faze sledi klasičan dril u trajanju od nekoliko dana. U ovom periodu kandidati se izlažu intenzivnim psiho-fizičkim naporima i proverama koje podrazumevaju različite taktičke zadatke, jednostavnije matematičke zadatke, trik-pitanja i slično. Sve ovo uz minimalan odmor[8], koji znatno usporava i slabi psihofizičke reakcije kandidata. Reakcije u stresnim situacijama, individualne veštine i znanja ali i smisao za timski rad i zalaganje kandidata, pomno se prate sve vreme. Ukoliko je kandidat zadovoljio standarde, što primarno cene instruktori koji su izvodili obuku, nakon drila kandidat dobija rešenje o privremenom zaposlenju u SAJ i nastavlja sa osnovnom obukom[9] kroz koju će dobijati ocene u svim segmentima obuke, na osnovu čega se vrši novo rangiranje, odnosno eliminacija kandidata za koje se proceni da ne zadovoljavaju standarde SAJ. U ovoj fazi fizička sprema kandidata se diže na viši nivo, izučavaju se borilačke veštine, a prolaze se i intenzivne obuke u rukovanju radio uređajima, savladavanju pešadijskih prepreka, izvodi se intenzivna nastava gađanja, topografije, prve pomoći i slično. Kandidati uče i uvežbavaju upotrebu specijalističke opreme i naoružanja kojim raspolaže SAJ. U okviru teorijske obuke izučavaju se zakonski propisi, posebno službena ovlašćenja i uslovi njihove primene. Osnovna obuka traje oko 17 nedelja, a kandidati koji uspešno zadovolje standarde SAJ raspoređuju se u neki od operativnih timova SAJ. Po završetku treće selektivne faze i prijema u jedinicu, pripadnici nastavljaju unapređivanje specijalne fizičke obuke, izučavanje taktike specijalnih dejstava, posebno segmente antiterorističke obuke, a kasnije prolaze i razne specijalističke kurseve i seminare.



Obuka pripadnika traje sve vreme dok je pripadnik aktivan u jedinici i organizovana je na osnovu borbenih iskustava i programa elitnih stranih jedinica. Obuhvata znanja i veštine koje omogućavaju izvršavanje složenih zadataka u svim vremenskim i terenskim uslovima. Specijalistička obuka podrazumeva obuku preživljavanja u prirodi, kurseve skijanja, izviđanja i osmatranja, kurs brze vožnje, bliske zaštite određenih ličnosti, obuku u rukovanju minsko-eksplozivnim sredstvima, osnovne i napredne kurseve preciznog gađanja, kao i ronilačke kurseve, alpinističku i padobransku obuku.

NAORUŽANJE I OPREMA

Rukovodstvo Specijalne antiterorističke jedinice, u saradnji sa Ministarstvom unutrašnjih poslova Republike Srpske, nabavlja specijalističku opremu za koju se proceni da je nužna za efikasno izvršavanje namenskih poslova i zadataka.

U kategoriji poluautomatskih pištolja jedinica raspolaže modelima "CZ 99" u kalibru 9 mm, proizvođača "Zastava oružje" iz Kragujevca u Srbiji, koji se uglavnom koriste za potrebe selektivne obuke kandidata za radno mesto u SAJ. Osnovni model u upotrebi pripadnika jeste austrijski "Glock-17 Gen3" u kalibru 9x19 mm Parabellum. Austrijski modeli nabavljeni su za ceo operativni kadar jedinice. Prilikom intervencije, pripadnici na ove modele mogu montirati taktičke lampe "Streamlight TLR-1", koje se postavljaju na šinu ispod cevi pištolja, sa donje strane rama. Specijalna antiteroristička jedinica raspolaže i manjim brojem "Corner Shot" platformi, koje su kompatibilne sa pištoljima "Glock-17" i omogućavaju strelcu da osmatra i gađa iza ugla, bez izlaganja neprijateljskog paljbi. Posebne konverzije, u vidu navlake jarko plave boje sa cevi i zatvaračem, jednostavno se montiraju na ram austrijskih modela i predviđene su za trening (u oblasti bliske borbe u urbanim uslovima) sa trenažnom municijom "9 mm FX simunition" kod koje se zrno izrađuje od plastike, ili se puni bojom. U pitanju je municija kratkog dometa[10] koja prilikom ispaljivanja brzo usporava i ne rikošetira prilikom udara u čvrstu prepreku. Jedinica raspolaže i manjim kontingentom kompakt modela "Glock-19 Gen 3", takođe u kalibru 9 mm. U istoj kategoriji prisutni su i češki "CZ M-85" u 9x19 mm Parabellum, a jedinica raspolaže i manjim brojem revolvera koji se koriste za potrebe obuke pripadnika. Za potrebe spuštenog nošenja pištolja pripadnicima SAJ na raspolaganju stoje veoma dobre futrole "BLACKHAWK! Serpa Tactical Level 2", kao i modeli proizvođača "Safariland", odnosno modeli proizvođača "Mile Dragić" iz Srbije. Sve futrole se nabavljaju u crnoj boji i namenjene su za pištolje "Glock-17".

U kategoriji automata (engl. Submachine Gun) Specijalna jedinica policije raspolaže kvalitetnim češkim "Scorpion EVO-3 A1" u kalibru 9x19 mm Parabellum. Pomenuti modeli dozvoljavaju četiri režima rada: poluautomatski, kratke rafale od 3 metka, automatski i zakočen, a za potrebe jedinice svi češki automati nabavljeni su sa "red dot" nišanima tipa "Meopta ZD". Pored refleksnih nišana češkog proizvođača, na zaduženju su i "red dot" nišani "DI Optical" u modelima "RV1" i "RV2". Specijalci iz Banja Luke takođe koriste i pouzdane "HK-MP5 A5" sa teleskopskim kundakom, na koje se po potrebi mogu montirati i holografski nišani "EOTech 552", taktičke lampe, kao i laserski obeleživači cilja. Za potrebe treninga u oblasti bliske borbe u urbanim uslovima mogu se montirati nastavci jarko plave boje na usta cevi koji dozvoljavaju ispaljivanje pomenute trenažne municije "9 mm FX Simunition". Jedinica raspolaže i određenim kontingentom prigušenih "HK-MP5 SD3", takođe u 9x19 mm Parabellum. Modeli iz ove kategorije najčešći su izbor specijalaca prilikom izvođenja specijalnih dejstava u urbanoj sredini, posebno prilikom upada u objekte, kada je veoma poželjno da oružje bude relativno male mase i kompaktno. Za potrebe upada u barikadirane objekte može se upotrebiti i hidraulični sistem "Door Raider". U upotrebi su i modeli "Zastava M-84A Škorpion" u specifičnom kalibru 7,65x17 mm, koji se mogu označiti kao oružje za ličnu zaštitu. Nedavno, jedinica je nabavila i kontingent automata "Brügger & Thomet APC 9" u kalibru 9 mm.



U kategoriji jurišnih pušaka najzastupljeniji su modeli bazirani na sistemu "Kalašnjikov". Osnovna jurišna puška u upotrebi je " Zastava M70" u modelu "AB2" sa sklopivim kundakom, u kalibru 7,62x39 mm. Jedinica takođe raspolaže i modelima "Zastava M-70 ABX" u istom kalibru, koji su opremljeni standardnim "Picatinny" šinama, koje omogućavaju montiranje taktičke opreme. Pomenuti sistemi opremljeni su nosačima standardnim "Picatinny" šina, koji su nabavljeni od proizvođača "UTG", zajedno i sa ergonomskim oblogama pothvata. Na gornje šine pripadnici mogu montirati i neuveličavajuće "red dot" nišane tipa "UTG Red Green Dot", kao i uveličavajuće "UTG Accushot 1-4,5x28 30mm CQB", koji su od nedavno na zaduženju u jedinici. Vrlo često pripadnici montiraju i ugaoni nastavak za pothvat proizvođača "Magpul", od koga su nabavljeni i teleskopski kundaci koje pripadnici takođe montiraju mesto standardnih kundaka proizvođača "Zastava oružje". Pored ovih, u upotrebi su i modeli "AB1" istog proizvođača sa fiksnim drvenim kundakom, u istom kalibru. U kalibru 5,56 mm nabavljeni su puščani sistemi "Zastava M-21 SBS".

Za potrebe preciznog gađanja pripadnici na raspolaganju imaju poluautomatske puške "Zastava M-76" u kalibru 7,92x57 mm, kao i modele "Zastava M-91" u 7,62x54R, obe rađene po sistemu Kalašnjikova. U ovoj kategoriji se izdvajaju odlične puške "Steyr Tactical Elite" sa sistemom manuelnog repetiranja, a u kalibru .308 Winchester. Puške se prilagođavaju potrebama preciznog gađanja montiranjem optičkih nišana kompanije "KAHLES", koji se postavljaju na nosače "Milmont". U istom kalibru nabavljene su i puške "Steyr SSG 04 A1". Za dejstva po udaljenim ciljevima, ciljevima iza zaklona i lakooklopljenoj mehanizaciji i tehnici, upotrebljavaju se dalekometne puške "Zastava M-93 Crna strela" u 12,7x108 mm.

U kategoriji individualnih sredstava podrške ubrajaju se pouzdani laki mitraljezi "Zastava M-84" u kalibru 7,62x54R.

Balistička zaštita pripadnika ostvaruje se balističkim prslucima "Top Universal" u crnoj boji kao i maskirnoj "MultiCam", proizvođača "Mile Dragić". Zaštita glave ostvaruje se šlemovima "Mile Dragić M–05" (modeli „S“ i „P“), rađenim po MICH dizajnu sa nivoom zaštite IIIA po standardu NIJ STD 0106.01. Zaštita očiju ostvaruje se kvalitetnim taktičkim naočarima proizvođača "Revision". Taktičke rukavice nabavljaju se od proizvođača "Petzl Tactical" i "BLACKHAWK!", a neretko i pripadnici privatno nabavljaju rukavice raznih proizvođača, shodno svojim afinitetima. Za potrebe intervencija pripadnici SAJ koriste dvodelne crne taktičke uniforme "Tactical One", proizvođača "Mile Dragić", odnosno dvodelne uniforme u šari "Multicam", istog proizvođača i u istom kroju. Od nedavno su u upotrebi i dvodelne interventne uniforme u maskirnoj šari "Woodland", proizvođača iz Banja Luke.

Za potrebe transporta opreme i ljudstva koriste se vozila "Golf IV", kombiji "Mercedes-Benz Vito" i drugi. Jedinica poseduje i tri borbeno-oklopna vozila pešadije "BOV M-86" u različitim konfiguracijama. Radi brzog dolaska na mesto intervencije, kao i za dejstva iz treće dimenzije upotrebljava se policijski helikopter SA-341 "Gazela".

SARADNJA SA DRUGIM JEDINICAMA

Prva značajnija antiteroristička obuka pripadnika SAJ organizovana je tokom 2000. godine uz asistenciju instruktora iz Francuske, u okviru misije IPTF na teritoriji BiH. U nekoliko navrata, pripadnici SAJ izvodili su obuku sa kolegama iz italijanske antiterorističke jedinice GIS (ita. Gruppo di Intervento Speciale), sa kojima su uvežbavali taktiku rešavanja talačkih situacija, ali i ronilačku i alpinističku obuku. U centru za obuku policije u Baton Ružu u SAD pripadnici SAJ učestvovali su na kursevima osmatranja i prismotre, bliske zaštite ličnosti, antiterorističke, kao i obuke u pregovaranju u terenskim uslovima. Napredna obuka iz oblasti preciznog gađanja jednim delom bila je realizovana u saradnji sa instruktorima nemačke GSG-9 i francuske GIGN. Obuka u rukovanju minsko-eksplozivnim sredstvima je takođe jednim delom bila izvedena u Nemačkoj.



U regionu, Specijalna antiteroristička jedinica-SAJ uspostavila je odličnu saradnju sa jedinicama iz Republike Srbije, Protivterorističkom jedinicom i Specijalnom antiterorističkom jedinicom MUP Republike Srbije. Sa pripadnicima Ronilačke jedinice Žandarmerije R. Srbije u više navrata organizovana je zajednička ronilačka obuka, u okviru koje su uvežbavani i segmenti antiterorističkih dejstava na vodi. Dobri odnosi uspostavljeni su i sa antiterorističkom jedinicom slovenačke policije[11]. Pripadnici SAJ redovno učestvuju na regionalnim bezbednosnim seminarima elitnih jedinica, koje organizuje francuski RAID.

[1] Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.
[2] Najuočljivija organizaciona promena odnosila se na višestruko umanjivanje brojnog stanja operativnog elementa jedinice.
[3] Odlukom ministra unutrašnjih poslova Republike Srpske, Dragana Lukača, koji je do 2004. godine obavljao dužnosti komandanta SAJ.
[4] Najčešće Upravi kriminalističke policije, Centrima javne bezbjednosti, Jedinici za podršku Banja Luke, kao i Interventnoj jedinici sudske policije.
[5] Grupa vodiča službenih pasa raspolaže psima rasa nemački ovčar, labrador i rotvajler.
[6] Akronim od izraza "minsko-eksplozivna sredstva".
[7] Što se procenjuje u odnosu na usvojenu sistematizaciju.
[8] O fizičkom zdravlju svakog kandidata brine lekar koji je sve vreme prisutan tokom drila. Ako proceni za shodno, lekar ima pravo da predloži instruktorima da udalje kandidata sa selekcije.
[9] Bez obzira na prethodnu obučenost kandidata, svi koji su dobili rešenje o privremenom zaposlenju prolaze osnovnu obuku, ali koja se izvodi po standardima Specijalne antiterorističke jedinice .
[10] Prema tvrdnjama proizvođača u kalibru 9x19 mm ova municija zadovoljava taktičku preciznost na distancama do 8 metara.
[11] Slov. Specialna enota policije.

Tekst je autorsko delo administratora sajta. Tekst je u celini zaštićen autorskim pravima. Kopiranje ili preuzimanje na drugi način, bez dozvole administracije, podložno je tužbi.

Jedinice iz regiona:

SAJ

SAJ

PJP

ATJ Lučko

JSZ "Tigar"
© specijalne-jedinice.com | Sva prava zadržana | Pravila korišćenja