Specijalna antiteroristička jedinica (SAJ)

Višedecenijsko iskustvo, kao i plan i program obuke osmišljen po uzoru na savremene antiterorističke jedinice u svetu, stvorili su veoma obučenu i odlično opremljenu jedinicu, sposobnu za izvršavanje najsloženijih zadataka radi ostvarivanja bezbednosti građana Republike Srbije i njihove imovine.

OSNIVANJE I NAMENA


Amblem jedinice

Tokom osamdesetih godina prošlog veka dolazi do pojave nove vrste bezbednosnih pretnji koje moderna kriminalistika definiše kao oblik organizovane kriminalne delatnosti koja se odlikuje vršenjem akata izrazitog nasilja i drugih opšteopasnih radnji u odnosu na ljude i imovinu, a radi zastrašivanja stanovništva i/ili predstavništva vlasti u cilju ostvarivanja određenih ekstremističkih ciljeva, pretežno političkih i verskih[1]. Opasnost od terorističkih aktivnosti dodatno je uvećana i njihovim konstantnim evoluiranjem, kao i poprimanjem globalističkog karaktera. Kao odgovor na ovo, nacionalni bezbednosni sistemi u svetu počinju procese reorganizacije svojih sistema bezbednosti, u okviru kojih se može primetiti nekoliko pravilnosti. Na unutrašnjem planu (u okviru tadašnjih državnih sistema) otpočinje se sa organizacijom jedinica za posebne namene, koje po pravilu čini posebno obučen i opremljen profesionalni operativni kadar. Na spoljašnjem, globalnom planu, primećuje se ostvarivanje i intenziviranje saradnje nacionalnih bezbednosnih sistema radi ostvarivanja preventivne zaštite od terorističkih pretnji.

Ko sme, taj može!
Ko ne zna za strah,
taj ide napred!
Na prostoru bivše Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije–SFRJ, godine 1972. izvedena je vojno–policijska operacija[2] , na planini Raduši[3], u kojoj je uništena diverzantsko–teroristička „Bugojanska grupa“, koja je kao svoj cilj definisala dizanje ustanka u tadašnjoj državi i ponovno uspostavljanje Nezavisne Države Hrvatske. Poučeno iskustvima iz ove specifične operacije, rukovodstvo federacije donosi odluku o ustrojavanju Bataljona za specijalna dejstva u okviru tadašnjeg Saveznog sekretarijata za unutrašnje poslove, koji je zamišljen kao osnovni federativni element u borbi protiv terorizma na taktičkom nivou. U narednim mesecima socijalističke republike bivše SFRJ pripremaju uslove za ustrojavanje jedinica sa istom namenom koje bi bile operativne na republičkom nivou. Rukovodstvo Socijalističke Republike Srbije 18. decembra 1978. godine organizuje Jedinicu milicije za specijalna dejstva u okviru republičkog Sekretarijata za unutrašnje poslove, koja je bila ustrojena kao samostalna jedinica milicije osposobljena za rešavanje otmica svih vrsta prevoznih i transportnih sredstava, kao i rešavanje talačkih situacija u ovim uslovima, zatim za potragu, lociranje i uništenje ubačenih diverzantsko–terorističkih grupa, izvođenje visokorizičnih hapšenja i rešavanje pobuna u republičkim zavodskim ustanovama. Sedište nove jedinice bilo je u okviru kompleksa stanice milicije na Novom Beogradu, sve do 1983. godine[4]. U periodu 1983-1990. godine JMSD bila je organizovana u okviru Odreda milicije za obezbeđenje i specijalna dejstva Sekretarijata za unutrašnje poslove, odgovorna za svoj rad isključivo sekretaru unutrašnjih poslova (ili njegovom zameniku) koji je (ili njegov zamenik) odlučivao i o angažovanju jedinice.

Izbijanjem oružanog sukoba na prostoru bivše države i njenim raspadom, Jedinica milicije za specijalne zadatke menja svoju organizacionu strukturu i namenu i nastavlja sa izvršavanjem zadataka pod nazivom Specijalna jedinica Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije, sa centralnom bazom u centru za obuku „13. maj“ u Batajnici u Beogradu u kojoj je smeštena od 1992.

Juna 1992. godine stupanjem na snagu Rešenja o obrazovanju specijalnih jedinica MUP Republike Srbije dolazi do organizacije jedinica za specijalne namene[5] sa sedištima u Beogradu, Novom Sadu i Prištini, dok je komanda bila centralizovana pri Komandi specijalnih jedinica u okviru tadašnjeg Resora javne bezbednosti srpskog MUP. Istim rešenjem detaljno je definisana i namena novoformiranih jedinica, koja od ovog momenta podrazumeva i zadatke uspostavljanja narušenog javnog reda i mira u većem obimu. Rešenjem o izmenama i dopunama Rešenja o obrazovanju specijalnih jedinica s početka 1994. godine usvaja se novi zajednički naziv ovih jedinica–Specijalne antiterorističke jedinice. Iste godine na mesto komandanta dolazi Živojin Trajković koji je umnogome zaslužan za razvoj i napredak SAJ u narednim godinama. Godine 2002. na mesto komandanta dolazi major Milovan Glišović, a od septembra 2005. godine dužnost komandanta SAJ obavlja pukovnik Spasoje Vulević[6], prvi oficir srpske policije koji je završio Akademiju Federalnog istražnog biroa (engl. Federal Bureau of Investigation) u Kvantiku, SAD. Krajem 1999. godine, a nakon oružanog sukoba sa šiptarskim teroristima na Kosmetu i Metohiji, na osnovu Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta radnika SAJ MUP RS dolazi do objedinjavanja prištinske i novosadske SAJ sa beogradskom u jedinstvenu Specijalnu antiterorističku jedinicu–SAJ.



Danas Specijalna antiteroristička jedinica–SAJ predstavlja visokoprofesionalnu, samostalnu organizacionu jedinicu u okviru Direkcije policije Ministarstva unutrašnjih poslova posebno opremljenu i usko specijalizovanu za:

-planiranje i izvršavanje najsloženijih zadataka u borbu protiv terorizma
-rešavanje talačkih situacija u svim uslovima, a posebno pri otmicama saobraćajnih prevoznih sredstava svih vrsta
-izvršavanje visokoričnih hapšenja pojedinaca i kriminalnih grupa, posebno kada se očekuje pružanje aktivnog otpora upotrebom vatrenog oružja
-obezbeđivanje određenih lica i objekata od posebnog značaja
-pružanje stručne asistencije drugim organizacionim jedinicama MUP RS u borbi protiv organizovanog kriminaliteta
-pružanje stručne asistencije pri spasavanju građana i imovine u slučaju elementarnih nepogoda

Angažovanje jedinice vrši se po takozvanom mehanizmu „dvostrukog ključa“ koji podrazumeva predlog direktora policije (ili njegovog zamenika) i odobrenje ministra unutrašnjih poslova (ili njegovog zamenika). Pomenutim državnim funkcionerima jedinica neposredno odgovara za svoj operativni rad.

Pri izvršavanju zadataka šesnaest pripadnika SAJ položilo je svoje živote. Njihova imena uklesana su na spomen-zidu u centralnoj bazi jedinice, a njihova dela su važan deo tradicije koja se prenosi mladim generacijama srpskih specijalaca. Jedinica je nosilac brojnih odlikovanja visokih državnih rukovodilaca, koja su potvrda predanosti poslu celokupnog kadra. Povodom Dana državnosti Republike Srbije, Specijalnu antiterorističku jedinicu je Zlatnom medaljom za zasluge u oblastima odbrane i bezbednosti odlikovao Predsednik Republike Srbije, februara 2015.

ORGANIZACIJA

Karabin "Colt M-4 A-4" u kalibru 5,56 mm prilagođena potrebama bliske borbe Dvodelna interventna uniforma proizvođača "BLACKHAWK!" Balistički šlem "Ops Core" u konfiguraciji sa "Ops Core Face Protector" balističkom maskom

Organizacija Specijalne antiterorističke izvršena je po uzoru na savremene antiterorističke jedinice u svetu, a na osnovu analiza potreba nacionalnog bezbednosnog sistema. Prema usvojenoj sistematizaciji, srpska SAJ ima Komandu, Grupu za bezbednosne poslove, Grupu za operativnu tehniku kojoj je poverena komunikacijsko-komandno-kontrolna funkcija i čine je tehničari sistema veze, tehničari informacionih tehnologija i tehničari specijalne tehnike. Grupa za pregovaranje ustrojena je od 2012. godine.

Instruktorski tim Specijalne antiterorističke jedinice oformljen je tokom 2012. godine. Čine ga najiskusniji pripadnici jedinice i stručna lica iz civilstva. Vođa instruktorskog tima koordinira radom instruktora za taktiku specijalnih dejstava, rukovanje vatrenim oružjem, taktiku preciznog gađanja, borenje, specijalnu fizičku obuku, alpinizam, ronjenje, padobranstvo i minsko-eksplozivna sredstva. Instruktorski tim na osnovu odluke Komande organizuje i izvodi selekciju kandidata za radno mesto u jedinici, a shodno usvojenom planu i programu obuke organizuje i izvodi obuku pripadnika SAJ u saradnji sa vođama operativnih timova. Takođe, donosi odluku o prijemu kandidata u jedinicu, a daje i stručna mišljenja i predloge u vezi sa nabavkom opreme i naoružanja.

Specijalna antiteroristička jedinica danas raspolaže i Sanitetskom grupom ustrojenom od kraja 1999. godine[7]. Od 2005. godine uvećavaju se sastav Sanitetske službe i delokrug poslova, pa od 2006. godine figurira kao Sanitetska grupa koju čine lekar, tri medicinska tehničara i fizioterapeut. Pripadnici grupe zaduženi za ostvarivanje zdravstvene zaštite tokom izvođenja obuke i intervencija, ali i edukaciju pripadnika.

Od 2006. godine u okviru srpske SAJ oformljena je i Grupa za konstrukciju i ispitivanje oružja i municije, zadužena za testiranje, održavanje i konstrukciono unapređivanje oružja i opreme koje jedinica koristi. Eksperti grupe prate i najnovija tehnička dostignuća iz oblasti specijalističkog naoružanja i opreme, a izvode i obuku pripadnika iz oblasti balistike, opto-elektronskih uređaja za gađanje i tome slično.

O logističkim potrebama jedinice brinu tehnička i dežurna služba.

Operativni kadar Specijalne antiterorističke jedinice organizovan je u četiri operativna tima A, B, C i D. Tim A okuplja najiskusnije pripadnike Specijalne antiterorističke jedinice, koji su organizovani u tri operativne grupe. Kao najelitniji deo jedinice tim A je namenjen za izvršavanje najsloženijih zadataka kao što su rešavanje talačkih situacija u svim uslovima, hapšenja opasnih lica i članova kriminalnih i organizovanih kriminalnih grupa, a po potrebi, može asistirati drugim timovima. Tim B je takođe organizovan u tri operativne grupe i namenjen za izvođenje selekcije kandidata, odnosno obuke novih pripadnika, izvršavanje blokada objekata i/ili rejona prilikom intervencija, pružanje podrške drugim operativnim timovima. Specijalistički tim C predviđen je sistematizacijom od 2003. godine, a sastoji se od snajperske grupe, ronilačke grupe, grupe vodiča službenih pasa i grupe za minsko-eksplozivna i biološko-hemijska sredstva. Prijem pripadnika u tim C zavisi od izražene želje za radom i stručnim usavršavanjem u okviru neke od specijalističkih grupa, kao i od pozitivne procene instruktora, odnosno odluke vođe specijalističke grupe za koju pripadnik aplicira. Tim D namenjen je za zadatke i poslove bliske zaštite određenih lica, obezbeđenje objekata od posebnog značaja, kao i pružanje podrške drugim operativnim timovima prilikom intervencije. Čine ga Grupa za obezbeđenje objekata i ličnosti i Grupa za rad sa sredstvima za podršku. Slično kao kod tima C, i ovde je dobrovoljnost pripadnika označena kao jedan od uslova za prijem, a pored toga neophodna je i pozitivna odluka vođe neke od grupa D tima. Na čelu svake operativne i specijalističke grupe nalazi se vođa grupe koji koordinira radom grupe i pravi plan izvođenja obuke, a neposredno odgovara vođi operativnog tima[8] u okviru kojeg je grupa organizovana.

AMBLEM I SLAVA JEDINICE

Amblem Specijalne antiterorističke jedinice čini dvoglavi beli orao sa crvenim štitom sa četiri ocila i krstom. Dvoglavi beli orao, ocila i krst jesu simboli srpske državnosti i tradicije. Dvoglavi orao u kandžama drži zmiju, simbol zla, čija je glava probodena mačem koji predstavlja pravdu i zakon.

Negujući srpsku pravoslavnu tradiciju, pripadnici Specijalne antiterorističke jedinice proslavljaju krsnu slavu Aranđelovdan, svakog 21. novembra. Arhangel Mihailo se predstavlja kao vojvoda i zapovednik, a smatra se i zaštitnikom ratnika i čuvarem pravoslavne vere. Slavska svečanost se, u prisustvu pripadnika jedinice, državnih rukovodilaca, crkvenih velikodostojnika, kao i prijatelja i saradnika jedinice, proslavlja u hramu Svetog Stefana Dečanskog u Batajnici i u okviru baze SAJ "13. maj".

SELEKCIJA I OBUKA

Komanda Specijalne antiterorističke jedinice, svesna činjenice da je posebno obučeni ljudski kadar jedinice najvredniji resurs, veliku pažnju posvećuje mehanizmima po kojima se organizuje i izvodi selekcija kandidata za radno mesto u jedinici. Stoga, SAJ je razvila posebne mehanizme po kojima prati profesionalne rezultate mladih policijskih službenika MUP Republike Srbije koji se ističu u svom radu i na taj način uvećava mogućnost da se na konkurs prijavljuju najkvalitetniji pojedinci srpske policije. Odluku o organizovanju konkursa za radno mesto u SAJ donosi Komanda SAJ, a shodno potrebama jedinice. Zainteresovani aktivni službenici srpskog MUP mogu[9] se prijaviti dežurnoj službi SAJ koja beleži njihove osnovne podatke kako bi se kasnije pozvali na provere. Zavisno od potreba jedinice mogu se isticati različiti posebni uslovi koje svaki kandidat treba da zadovolji u vreme prijavljivanja, a kao opšti (i ujedno i najčešći u dosadašnjoj praksi) ističu se radni staž u okviru srpskog MUP od bar dve godine, minimum 4. stepen stručne spreme, kao i nepostojanje bezbednosnih smetnji. Ovo poslednje podrazumeva da kandidat u vreme prijavljivanja nije okrivljeni u krivičnom postupku, niti da su prema njemu izricane krivične sankcije. Pre početka selektivne obuke vrši se provera podnetih papira svih prijavljenih kao i provere njihovih identiteta. Oni koji zadovolje ove kriterijume predselekcije pozivaju se na provere fizičke snage i izdržljivosti koje se, po pravilu, organizuju u baz SAJ u Batajnici. Fizičke provere podrazumevaju klasične testove snage i izdržljivosti poput izvođenja sklekova, zgibova, trbušnjaka, zatim trčanja, penjanja uz konopac, plivanja itd. U većini ovih disciplina kandidati moraju ostvariti određene norme u datom vremenskom periodu. Takođe, proveravaju se usvojena znanja iz borilačkih veština svih kandidata, a ovde se obraća pažnja i na karakter koji dolazi do izražaja tokom sparingovanja. Od kandidata se traži da poznaju osnovne tehnike boksa, džudoa, karatea itd.

Po završetku ove faze, vrši se procena rezultata svih kandidata, a oni koji zadovolje norme pozivaju se da obave razgovor sa starešinama iz jedinice, kao i specijalistički lekarski pregled koji se izvodi na Vojno–medicinskoj akademiji na Banjici u Beogradu. Prilikom razgovora sa kandidatima starešine posebnu pažnju obraćaju na motivaciju kandidata da postane pripadnik elitne jedince, njegov stav prema autoritetima, prema timskom radu i tome slično. Takođe, kandidati prolaze i psiho–provere koje podrazumevaju test inteligencije i test ličnosti. Svi rezultati kandidata se, zajedno sa zapažanjima instruktora, starešina i psihologa, upisuju u personalni dosije svakog kandidata. Odluku o upućivanju svakog kandidata na selektivnu obuku donosi komandant SAJ, na osnovu informacija iz dosijea i predloga posebne komisije.



Selektivna obuka kandidata za radno mesto u Specijalnoj antiterorističkoj jedinici po pravilu traje 4 nedelje i podeljena je u tri faze. Tokom selekcije sve vreme je prisutan lekar koji brine o zdravlju kandidata i koji može samostalno doneti odluku o udaljavanju kandidata sa selektivne obuke, ako proceni da mu je zdravlje značajno ugroženo. Prva faza u trajanju od nedelju dana podrazumeva “period prilagođavanja” tokom kojeg se kandidati upoznaju sa opremom koju jedinica koristi, kao i usvojenim načinom rada i kodeksom ponašanja. Pažnja se posvećuje i dizanju fizičke spreme kandidata. Tokom sledeće dve nedelje obuka kandidata se progresivno pojačava, tako što se istovremeno uvećava intenzitet i obim psiho–fizičkih napora, uz umanjivanje perioda predviđenog za odmor. Kandidati prolaze intenzivnu taktičku obuku, dok im se konstantno postavljaju zadaci koje moraju rešiti individualno i/ili timski. Reakcije kandidata se pomno prate, jer s obzirom na specifičnost posla, budući pripadnici moraju pored čvrste volje pokazati i vladanje emocijama, disciplinu i tome slično.

Najteži deo selektivne obuke predstavlja četvrta nedelja tokom koje kandidati prvi put napuštaju bazu SAJ da bi na planiranim lokacijama prošli intenzivnu fizičku obuku koja se najvećim delom sastoji od napornih marševa u punoj opremi, zatim strojevu obuku, elemente alpinističke obuke. Obuka iz naoružanja izvodi se zajedno sa gađanjima koja se izvode u različitim uslovima. Kandidati takođe izučavaju i topografiju, a usvojena znanja iz ove oblasti proveravaju se tako što se moraju primeniti radi uspešnog izvršavanja zadataka koje instruktori postavljaju kandidatima.

Po završetku četvrte nedelje instruktorski tim vrši analizu rezultata svih preostalih kandidata i donosi odluku o upućivanju kandidata na završni test pred Komisijom za prijem u SAJ. Završni test je takođe selektivne prirode i ima za cilj da proveri u kojoj meri je kandidat usvojio znanja iz elemenata obuke koje je prolazio u prethodnom periodu. Kandidati koji zadovolje kriterijume na završnom testu dobijaju sertifikat o završenoj selektivnoj obuci i rešenje o radnom odnosu u Specijalnoj antiterorističkoj jedinici MUP Republike Srbije.

O visokim standardima selektivne obuke svedoče i podaci da se na konkurs za radno mesto u SAJ 2011. godine prijavilo 135 policijskih službenika, od kojih je 45 zadovoljilo uslove koji su istaknuti za konkurs. Na selektivnu obuku je pozvano 30 kandidata, a 9 kandidata je uspešno kompletiralo sve faze selektivne obuke. Od ovih 9, petorica su primljeni i raspoređeni u tim B.
Novi pripadnici se raspoređuju u operativni tim B i u narednih 18 meseci će prolaziti intenzivnu obuku koja podrazumeva osnovnu i višu antiterorističku obuku, a potom i redovnu obuku gotovih snaga, uz stručne kurseve. Od njihovih stručnih rezultata u narednim godinama zavisiće napredak, prvenstveno u okviru operativnih grupa tima B, a potom i raspoređivanje u operativni tim A ili C. Prema planu i programu obuke pripadnika SAJ određeni kursevi su obavezni za svakog pripadnika, poput kurseva iz oblasti preciznog gađanja, letnje alpinistike, preživljavanja, upotrebe specijalnih vozila i drugih. Sa druge strane, realizacija određenih kurseva zavisi najpre od afiniteta pripadnika, a potom odluka vođa operativnih grupa i timova. Kao veoma dobrom pokazala se praksa prema kojoj se mladi pripadnici po prijemu u jedinicu određeno vreme ne angažuju u neposrednom izvođenju intervencija, već isključivo kao podrška i/ili posmatrači. Logika je u tome da u ovom periodu mladi pripadnik stekne iskustvo iz situacija koje su najčešće novitet za njega i da uoči da se nijednoj intervenciji ne sme pristupati šablonski, koliko god one delovale slično.

Osnovna antiteroristička obuka novih pripadnika SAJ po pravilu traje šest meseci i podeljena je na vojnostručnu obuku i stručno–specijalističku obuku, obe u trajanju po tri meseca. U ovoj fazi pripadnici će izučavati elemente policijske taktičke obuke, upoznavati se do detalja sa opremom i naoružanjem koje jedinica koristi, a u oblasti antiterorističke obuke izučavaju se i uvežbavaju upadi u objekte i taktika postupanja pri hapšenju agresivnih lica, rešavanje talačkih situacija u svim uslovima, vrši se temeljna priprema za rad u grupi ili timu i tome slično. Po uspešnom kompletiranju svake od ovih faza pripadnik dobija sertifikat o realizovanoj obuci. Sa druge strane, ukoliko ne zadovolji standarde može se ili ponovo uputiti na niži nivo obuke, ili udaljiti iz jedinice, jer ne ispunjava standarde SAJ.



Redovna obuka gotovih snaga izvodi se neprekidno prema usvojenom planu i programu obuke pripadnika Specijalne antiterorističke jedinice–SAJ. Podrazumeva obuku koja se izvodi u okviru jedinice, u saradnji sa jedinicama slične namene iz zemlje i inostranstva. Centralna baza SAJ raspolaže objektima od značaja za obuku, kao što su višespratnica sa improvizovanom stenom za alpinističku obuku, veoma dobro uređeno strelište na kojem se može izvoditi i obuka iz preciznog gađanja, poligoni sa pešadijskim preprekama, teretana i drugi.

Osnovna, viša i specijalistička padobranska obuka izvodi se na vojnom aerodromu u Nišu, u saradnji sa pripadnicima elitnog 63. padobranskog bataljona Specijalne brigade Vojske Srbije, zatim na sportskom aerodromu “Ečka” u blizini Zrenjanina, aerodromu u Kikindi i drugim mestima. Tokom 2012. u saradnji sa Padobranskim savezom Srbije, pripadnici SAJ izveli su ukupno 740 padobranskih skokova.

Obuka u zimskim uslovima uključuje obuku ili trenaž u skijanju, preživljavanje u zimskim uslovima, elemente zimske alpinistike, zatim elemente specijalnih dejstava, kao i obuku traganja i spasavanja u ovim uslovima.

Značajan deo alpinističke obuke izvodi se u saradnji sa Gorskom službom spasavanja Srbije, a o kvalitetu obuke koja se izvodi u SAJ govori i podatak da su alpinisti SAJ avgusta 2013. godine osvojili vrh Gran Paradizo (4 061 metar), a samo četiri dana kasnije i vrh Monblan (4 810 metara)!

NAORUŽANJE I OPREMA

Zaštitni vizir Jurišna puška "SIG Sauer 552 Commando" u kalibru 5,56 mm prilagođena potrebama bliske borbe Balistička kaciga "Ulbrichts Witwe Zenturio 05"

Elitizam Specijalne antiterorističke jedinice ogleda se i u posebnoj opremi i naoružanju kojim jedinica raspolaže. Tome su doprineli zajednički trud državnih rukovodilaca i komande SAJ, pa su godinama unazad izdvajana značajna novčana sredstva za nabavku moderne i visokokvalitetne opreme i oružja. Tehnička dostignuća iz ove oblasti u svetu se redovno prate, a inteligentan pristup pri ulaganju namenskih sredstava podrazumeva i rigorozno testiranje opreme i naoružanja pre donošenja odluke o nabavci.

Pritom, značajna pažnja posvećuje se proceni da li ima prostora unapređivanju fabričkih konstrukcijskih rešenja i njihovom prilagođavanju potrebama jedinice. Ovde veliku ulogu ima upravo Grupa za konstrukciju i ispitivanje oružja i municije. Danas je Specijalna antiteroristička jedinica sigurno jedna od najbolje opremljenih u regionu i ne zaostaje za elitnim jedinicama u Evropi i svetu.

U kategoriji poluautomatskih pištolja, SAJ raspolaže modelima "CZ 99" i manjim brojem "CZ 999", nacionalnog proizvođača „Zastava oružje“ iz Kragujevca. Modeli dolaze u kalibru 9x19 mm Parabellum i najčešće se koriste za potrebe izvođenja selekcije i obuke kandidata (vatrena obuka i upotreba naoružanja po standardima SAJ). Osnovni modeli u upotrebi su austrijski "Glock 17 Gen 3" u kalibru 9x19 mm Parabellum, koji su za potrebe strelaca modifikovani montiranjem prednjih mehaničkih nišana sa "fiber" optičkim vlaknima. Za potrebe intervencija, na šine pištolja može se montirati "Streamlight M6 Tactical Laser Illuminator" uređaj koji objedinjuje taktičku lampu i laserski obeleživač cilja. Za potrebe obuke nabavljena je "Simunition" konverzija u vidu navlake plave boje sa posebnom cevi i zatvaračem predviđena za ispaljivanje trenažne municije „FX simunition 9 mm“ kod koje je samo zrno izrađeno od plastike, punjeno bojom ili je u pitanju laki, skraćeni metak koji ne rikošetira. Značaj upotrebe ove municije i konverzije jeste kreiranje veoma realnih uslova prilikom treninga, jer omogućava međusobno gađanje, bez opasnosti od ozbiljnijeg povređivanja. U manjem broju su zastupljeni i modeli „Glock-21 Gen 3“ u kalibru .45 Auto i „Glock-35 Gen 4“, u kalibru .40 S&W, a jedinica raspolaže i manjim brojem čuvenih čeških modela „CZ M–75 SP-01 Shadow“, u 9x19 Parabellum. Za potrebe spuštenog nošenja pištolja operativcima SAJ na raspolaganju stoji nekoliko pouzdanih modela taktičkih futrola. Zastupljene su futrole nacionalnih proizvođača "Hornet Group" i "Mile Dragić", zatim odlične futrole "Safariland Group", a jedinica raspolaže i određenim brojem taktičkih holstera proizvođača "5.11". Specijalna antiteroristička jedinica-SAJ raspolaže i manjim brojem revolvera koji se koriste prilikom izvođenja obuke, ređe pri intervencijama. U upotrebi su modeli „R–357“ nacionalnog proizvođača "Zastava oružje", kao i „Ruger GP–100“ u kalibru 357 Magnum.

U kategoriji automata SAJ raspolaže modelima „Zastava M–92“, u kalibru 7,62x39 mm, koje je nacionalni proizvođač izradio po sistemu Kalašnjikova. Pomenute modele, koji se po više kriterijuma mogu smatrati i karabinima, za potrebe jedinice su modifikovali oružari Grupe za konstrukciju i ispitivanje oružja i municije. Prilikom intervencija pripadnici se najčešće odlučuju za pouzdane nemačke "HK MP5" u kalibru 9x19 mm Parabellum. Ovi modeli su skoro opšteprihvaćeni u jedinicama slične namene u svetu, jer predstavljaju pouzdano, precizno i kompaktno oružje. Jedinica raspolaže modelima „A2“ sa fiksnim i „A3“ sa izvlačećim (teleskopskim) kundakom, prigušenim varijantama „SD3“, kao i skraćenim „K“ koji su pogodni i za prikriveno nošenje, pa su često sastavni deo naoružanja CAT (engl. Contra Assault Team) SAJ. Ovi modeli se za potrebe CQB (engl. Close Quarters Battle) najčešće prilagođavanju montiranjem "red dot" nišana "Aimpoint CompM3" i taktičke lampe proizvođača "Surefire". Takođe, na oružje je moguće montirati laserski obeleživač cilja-LOC, a za potrebe obuke i nastavak plave boje koji predstavlja konverziju za ispaljivanje pomenute „FX Simunition 9 mm“ municije.



U kategoriji jurišnih pušaka, SAJ raspolaže modelima „Zastava M-70 AB2“ sa sklopivim kundakom i „Zastava M-70 AB1“ sa fiksnim kundakom nacionalnog proizvođača "Zastava oružje", u istočnom kalibru 7,62x39 mm. Obe serije izrađene su po principu Kalašnjikova. Pomenuti modeli koriste se prilikom izvođenja selekcije kandidata za radno mesto u SAJ, kao i prilikom izvođenja obuke u ruralnim uslovima. Od pušaka koje funkcionišu po sličnom principu rada, zastupljene su i istočnonemačke verzije "AK-47", takođe u 7,62x39 mm, kojima su pripadnici veoma zadovoljni. Na pomenute modele se po potrebi može montirati i potcevni bacač granata 40 mm. Jurišna puška „Vektor R-4“, poreklom iz Južnoafričke Republike, predviđena je za NATO kalibar 5,56x45 mm i vizuelno veoma podseća na pušku "Zastava M-21". Kada su u pitanju modeli "zapadnjačkih" proizvođača, Specijalna antiteroristička jedinica može se pohvaliti i kontingentom veoma kvalitetnih pušaka „SIG Sauer 552 Commando“ u kalibru 5,56x45 mm NATO. Izrazito kompaktne, precizne i sa pouzdanim principom rada, pogodne su za upotrebu pri upadima u zatvorene objekte, a potpuno zatvoren sanduk ovih modela omogućava i upotrebu pod vodom, pa su čest izbor i ronilaca jedinice. U ove svrhe, oružje se pored pomenutih "red dot" nišana i taktičkih lampi, prilagođava potrebama strelaca i prigušivačima pucnja tipa "Brugger & Thomet". Antiterorističkim grupama Specijalne antiterorističke jedinice na raspolaganju stoje američki karabini „Colt M-4 A4 Commando“ u kalibru 5,56x45 mm NATO, kao i standardni modeli ove serije sa dužom cevi. Za potrebe zaštite šake strelca od oštrih ivica "Picatinny" šina koriste se ergonomske obloge pothvata "UTG". Američki modeli od 2007. godine čine osnovno primarno naoružanje pripadnika SAJ.



Prilikom upada u objekte i za potrebe čišćenja prostorija pripadnici SAJ koriste borbene sačmarice tipa „Benelli M-4 Super 90“, zatim „M-3 Super 90" istog proizvođača, kao i "Mossberg M-590". Svi modeli dolaze u kalibru 12/76 Magnum.

Za potrebe preciznog gađanja u upotrebi su puške „Heckler & Koch G3“ u poluautomatskim varijantama „A4“ i „SG1“ na srednjim distancama do 400 metara. SAJ raspolaže i poluautomatskim "SIG Sauer 716 Precision Marksman" u 7,62x51 mm NATO koje se potrebama preciznog gađanja prilagođavaju montiranjem optičkih nišana "KAHLES". Za istu namenu može se upotrebiti i poluautomatska puška nacionalnog proizvođača „Zastava M-76“ u kalibru 7,92x57 mm koja dolazi sa optikom „Zrak ON-M76B 4x30". Specijalna antiteroristička jedinica raspolaže i prigušenom puškom za precizno gađanje „Anthis“, koja funkcioniše po sistemu manuelnog repetiranja i dolazi u specifičnom kalibru 12,7x57 mm. Osnovni modeli u upotrebi iz ove kategorije pušaka jesu odlične "Sako TRG 22" u .308 Winchester i "Sako TRG 42" u .338 Lapua Magnum. Finske puške funkcionišu po sistemu manuelnog repetiranja, a potrebama preciznog gađanja se prilagođavaju montiranjem odličnog nišana "Schmidt & Bender Police Marksman II 3-12x50".

Baner

Jedinica raspolaže i puškama "Blaser R-93 Tactical LRS-2" u kalibru .223 Remington, na koje se obično montira nišan "Schmidt & Bender 3-12x56". Za potrebe gađanja u uslovima smanjene vidljivosti koriste se pojačivači svetlosti "Simrad KN252C MK2", a za potrebe osmatranja i merenja daljine koriste se uređaji "Leica VECTOR", odnosno daljinometri "Bushnell". Za dejstva po udaljenim ciljevima do 2000 metara, ciljevima iza zaklona, lakooklopljenim vozilima, tehničkim sredstvima i slično, koriste se antimaterijalne puške „Zastava M–93 Crna strela“ sa sistemom manuelnog repetiranja i u moćnom kalibru 12,7x108 mm. Puške nacionalnog proizvođača su oružari Grupe za konstrukciju i ispitivanje oružja i municije prilagodili potrebama SAJ montiranjem opto-elektronskih uređaja izraelske proizvodnje "Malos 6x42", laserskog merača daljine kao i balističkog kompjutera. U mitraljeskom kalibru 12,7x99 mm NATO (.50 BMG) dolaze i poluautomatske američke antimaterijalne puške "Barrett M-82 A1" sa optikom "Swarovski 10x42".

U kategoriju oružja za podršku svrstavaju se laki mitraljezi „Zastava M–84“ u kalibru 7,62x54R, zatim belgijski laki mitraljezi „FN Minimi“ u 5,56x45 mm NATO. U istom kalibru dolaze i singapurski „Ultimax 100“, koje je GKOM takođe prilagodila potrebama jedinice. Na vozila koja SAJ koristi se po potrebi mogu montirati i teški mitraljezi tipa „Browning“ u kalibru 12,7x99 mm NATO (.50 BMG), zatim "HCB" proizvođača "Zastava oružje" u 12,7x108 mm, kao i sovjetski "KPVT" u 14,5x114 mm. Takođe, jedinica raspolaže i automatskim bacačima granata 30 mm "Zastava M-93", nacionalnog proizvođača.



Za potrebe intervencija pripadnici oblače crne kombinezone „GK Pro“, a jedinica raspolaže i crnim dvodelnim uniformama proizvođača "5.11". Srpska SAJ opremila je veći deo kadra i crnim dvodelnim uniformama proizvođača "BLACKHAWK!", kojima su pripadnici veoma zadovoljni. Za dejstva u urbanim uslovima namenjene su i dvodelne uniforme u originalnoj američkoj digitalnoj urbanoj šari „AT Digital“ u kroju „ACU“. Za potrebe maskiranja u ruralnom okruženju, pripadnicima je obezbeđena dvodelna uniforma u britanskoj ruralnoj maskirnoj šari „DPM“. Od čizama, u upotrebi su modeli "Magnum", "5.11", "ADIDAS GSG-9" i drugi.

Visok stepen zaštite prilikom intervencija obezbeđuju moderni balistički prsluci koji dolaze u crnoj boji ili maskirnim šarama. Tokom 2016. godine kapaciteti opreme SAJ uvećani su i donacijom 70 balističkih prsluka tipa "Plate Carrier" u crnoj boji, proizvođača "Jugoimport SDPR". Zaštita glave ostvaruje se šlemovima "ProTech Mod. 775", kao i modelima "Mile Dragić M-97". Navedeni šlemovi izrađuju se u PASGT (engl. Personnel Armor System Ground Troops) dizajnu i obezbeđuju nivo balističke zaštite IIIA. Specijalna antiteroristička jedinica raspolaže i modernim šlemovima "Ops-Core FAST High Cut", koji takođe obezbeđuju isti nivo zaštite. Šine sa leve i desne strane ovih modela omogućavaju montiranje taktičke opreme poput lampi, kamera i tome slično. Takođe, jedinica raspolaže i određenim kontingentom balističkih kaciga "Ulbrichts Witwe Zenturio 05", izrađenim po konceptu "Titanium Sphera". Zaštita glave i lica može se ostvarivati i balističkim vizirima koji se montiraju na šlemove, kao i "Ops Core Face Protector" balističkim maskama za lice. Fragmentaciona zaštita i zaštita od mehaničkih udaraca može se ostvarivati kacigama "JOBE", "Protec" i drugim, koje se najčešće koriste prilikom izvođenja padobranske, alpinističke i ronilačke obuke. Prilikom upada u objekte zaštita pripadnika ostvaruje se i balističkim štitovima proizvođača „Protech“ u seriji „Intruder“ i drugim, koji su opremljeni balističkim vizirima i svetlosnim lampama.

U kategoriju posebne opreme spadaju i komunikacioni setovi "PELTOR", kao i radio-uređaji "Motorola GP 380 UHF" i "Motorla GP 340". Za potrebe upada u barikadirane objekte koriste se hidraulični sistemi „Door Raider“ pomoću kojih se prepreke na ulazima brzo i relativno tiho savladavaju. Za istu namenu koriste se i egzotermni aparati "Broco".

Od mehanizacije, Specijalna antiteroristička jedinica raspolaže blindiranim vozilima „Land Rover Defender“, džipovima „Mercedes G-320“, zatim „Mitsubishi Pajero Sport GLS“. Potrebama jedinice prilagođena su i borbena vozila pešadije "M-80" proizvođača "Zastava oružje". Dejstva iz treće dimenzije izvode se upotrebom helikoptera kojima raspolaže Helikopterska jedinica MUP Republike Srbije, tipa „BELL 212 Twin“ i „BELL 206 JR“.

GRUPA VODIČA SLUŽBENIH PASA I ODGAJIVAČNICA "DELTA SAJ"

Prvi segmenti obuke službenih pasa izvodili su se tokom 1985. godine zahvaljujući zalaganju komandanta tadašnje Jedinice za specijalna dejstva, a u saradnji sa vodičima iz tadašnje Brigade milicije Gradskog SUP Beograd. Isprva se izvodila obuka pasa tragača i zaštitnih pasa, ali usled nedostatka prikladnog objekta za smeštaj pasa na aerodromu "Beograd"[10] u Surčinu nije došlo do njihove obimnije obuke niti službene upotrebe. Godine 1993. odlukom tadašnje Komande specijalnih jedinica Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije raspoređena su po tri vodiča službenih pasa u centrima u Beogradu, Novom Sadu i u Prištini koji su uspešno kompletirali stručne kurseve iz oblasti obuke i upotrebe službenih pasa. Sistematizacijom iz 2000. godine u okviru Specijalne antiterorističke jedinice formirana je Grupa vodiča službenih pasa u okviru koje se organizovala i izvodila obuka pasa tragača (sa akcentom na obuku otkrivanja eksplozivnih naprava) i zaštitnih (posebno napadačkih) pasa.



Grupa vodiča službenih pasa je danas ustrojena u okviru specijalističkog tima C i raspolaže psima koji se isključivo biraju iz odgajivačnice "Delta SAJ". Za potrebe službene upotrebe koriste se nemački ovčari iz radnih linija, belgijski ovčari, rotvajleri, labradori, šarplaninci, a jedinica raspolaže i manjim brojem pasa rase staford. Posebna oprema grupe podrazumeva sredstva potrebna za izvođenje obuke pasa, kao i zaštitnu opremu koja se koristi prilikom intervencije. Jedinica raspolaže balističkim prslucima prilagođenim ergonomiji psa koji im se oblače prilikom upotrebe, najčešće pri izvođenju upada u objekte. Visoka stručnost službenih vodiča potvrđuje se i redovnim uspesima na nacionalnim i međunarodnim kinološkim takmičenjima[11].

POZNATE AKCIJE

Jedna od prvih akcija koje su pripadnici izveli realizovana je tokom 1989. godine kada su specijalci uspešno rešili situaciju u kojoj su šiptarski rudari zauzeli jedan rudnik na Kosmetu i pretili da će minirati ceo kompleks.

Jedinica je učestvovala i u oružanim sukobima na Kosmetu tokom 1998. i 1999. godine, izvršavajući sve poveravane borbene zadatke.

Godine 2007. pripadnici su lišili slobode devetostrukog ubicu u selu Jabukovac. Nakon kraće pretrage okolnog terena, ubicu su pronašli na lokalnom groblju spremnog da izvrši samoubistvo. Tom prilikom ubica je uspešno savladan i uhapšen, dok niko od pripadnika SAJ nije povređen.

Godine 2013. pripadnici SAJ su u saradnji sa Upravom kriminalističke policije i PU Novi Pazar lišili slobode četiri lica osumnjičenih da su pucali na vozilo srpskog MUP. Krajem 2013. godine operativni timovi Specijalne antiterorističke jedinice bili su angažovani u okviru masovnih policijskih akcija "Grom" i "Grom 1".

SARADNJA SA DRUGIM JEDINICAMA

Ostvarivanje odnosa profesionalne saradnje višestruko je značajno. Time se stvaraju mogućnosti razmene iskustava sa elitnim jedinicama slične namene u zemlji, regionu i svetu, što se, po pravilu, pozitivno odražava na obučenost, operativnost i ugled Specijalne antiterorističke jedinice, kao i na ugled Republike Srbije. Komanda SAJ i Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srbije uspeli su da ostvare saradnju sa velikim brojem inostranih elitnih jedinica[12], a saradnja sa jedinicama srpske policije i vojske se podrazumeva i veoma je intenzivna.

U regionu, Specijalna antiteroristička jedinica ima dobru saradnju sa Specijalnom antiterorističkom jedinicom i Posebnom jedinicom policije Republike Crne Gore, zatim Specijalnom jedinicom policije Republike Srpske, Jedinicom za specijalnu podršku SIPA BiH, Antiterorističkom jedinicom Lučko i Komandom za specijalne operacije iz Republike Hrvatske, kao i Specijalnom jedinicom policije (slov. Specialna enota policije) Republike Slovenije. Veoma dobri odnosi postoje i sa Jedinicom za specijalne zadatke "Tigrovi" (mak. Eдиница за специјални задачи "Тигар") Republike Makedonije, mađarskom TEK, elitnom SIAS iz Rumunije i drugim. Pripadnici ovih jedinica su redovni učesnici međunarodnog seminara "Borba protiv terorizma" koji se od 2008. godine redovno održava u bazi SAJ u saradnji sa Timom za spasavanje talaca američkog Federalnog istražnog biroa.

U Evropi je Specijalna antiteroristička jedinica ostvarila saradnju kroz bezbednosne seminare i združene taktičko-pokazne vežbe sa italijanskom NOCS, austrijskom ECO Cobra, kao i elitnom francuskom policijskom jedinicom RAID. Sa pripadnicima RAID je u više navrata organizovana zajednička obuka u Republici Srbiji u Nastavnom centru MUP u Kuli iz oblasti antiterorističke taktike i taktike postupanja pregovaračkih timova, a tokom 2011. pripadnici SAJ su izučavali taktiku specijalnih dejstava u bazi RAID u Francuskoj.

Do sada je petnaest pripadnika SAJ prošlo obuku za učešće u međunarodnim misijama UN, u Italiji i Sloveniji, a srpski specijalci su učestvovali u misijama na Haitiju i u Liberiji. Takođe, 10 pripadnika jedinice uspešno je kompletiralno kurs na Međunarodnoj akademiji za sprovođenje zakona (engl. International Law Enforcement Academy).

[1] Živojin Aleksić, Milan Škulić „Kriminalistika“ str. 365.
[2] Operacija "Feniks".
[3] Teritorija današnje Bosne i Hercegovine, Srednjebosanski kanton.
[4] U periodu 1983-1992. sedište jedinice se premešta na aerodrom u Surčinu.
[5] U okviru Resora javne bezbednosti tadašnjeg MUP RS.
[6] Prilikom preuzimanja dužnosti komandanta imao čin potpukovnika.
[7] Prvobitno organizovana kao Sanitetska služba, shodno sistematizaciji iz 1999. godine.
[8] Prema važećoj sistematizaciji, na čelu svakog operativnog tima je vođa tima.
[9] Prijavljivanje policijskih službenika je dakle isključivo dobrovoljno.
[10] U tom periodu je jedinica bila stacionirana u okviru kompleksa aerodroma.
[11] Jedan od službenih vodiča SAJ bio je i prvak Balkana u obuci policijskih pasa za otkrivanje eksploziva.
[12] O tome svedoči i podatak da je SAJ tokom perioda 2011-2012. ostvarila čak 90 aktivnosti sa jedinicama iz inostranstva, od kojih je 46 realizovano u inostranstvu.

Tekst je autorsko delo administratora sajta. Tekst je u celini zaštićen autorskim pravima. Kopiranje ili preuzimanje na drugi način, bez dozvole administracije, podložno je tužbi.

Srpske jedinice:

SAJ

Žandarmerija

BVP s/n "Kobre"

Specijalna brigada

PTJ
© specijalne-jedinice.com | Sva prava zadržana | Pravila korišćenja