Stručni saradnik Naslovi

Uloga instruktora specijalne fizičke obuke pri elitnim jedinicama


Naslovna fotografija

Objavljeno u rubrikama: Stručni saradnik Foto: specijalne-jedinice.com

Specijalna fizička obuka predstavlja izuzetno važan element plana i programa obuke pripadnika elitnih policijskih i vojnih jedinica. Imajući u vidu njene specifičnosti, izrada plana i programa specijalne fizičke obuke pri konkretnoj jedinici poverava se, po pravilu, pojedincima sa bogatim iskustvom i znanjem iz ove oblasti.

Specijalna fizička obuka operativaca elitne jedinice podrazumeva skup aktivnosti koje se realizuju po unapred predviđenom planu i programu, a koje za cilj imaju unapređivanje elemenata fizičke spreme, fizičke i reaktivne snage, koordinacije i agilnosti svakog pojedinca. S obzirom na način na koji ljudsko telo reaguje i izvodi zadati voljni pokret, ove aktivnosti se mogu podeliti na aerobne i anaerobne. Izvođenjem prvih primarno se razvija aerobni kapacitet pojedinca, odnosno fizička kondicija i sa njom povezani parametri poput brzine umaranja i odmaranja, dok se izvođenjem anaerobnih pokreta primarno razvija fizička snaga, odnosno izaziva hipetrofija mišićnih ćelija, tj. rast skeletnih mišića. Dodatno, u specijalnu fizičku obuku nije pogrešno uvrstiti i izučavanje tehnika samoodbrane, odnosno borilačkih veština, kao i uvežbavanje savladavanja vertikalnih i horizontalnih pešadijskih prepreka u okviru tzv. pešadijskih poligona.

Baner

Plan i program specijalne fizičke obuke (SFO) izrađuje se u skladu sa namenom konkretne jedinice, a imajući u vidu aktuelne kapacitete i dostupnost različitih resursa. Naravno, moguće je napraviti i distinkciju između planova i programa SFO pri policijskim i pri vojnim jedinicama, ali poslednjih godina može se primetiti tendencija njihovog izjednačavanja u praksi.

Logika uključivanja SFO kao elementa obuke operativaca pri ovim jedinicama jeste pretpostavka približavanja svakog pojedinca do individualnog prirodnog maksimuma fizičkih performansi, odnosno usvajanja pomenutih veština, što bi skupa trebalo da uveća njegovu sposobnost izvršavanja poverenih zadataka i poslova.
Pored nesumnjivog značaja po fizičke kapacitete, performanse i motorne veštine pojedinca, valjano implementirana specijalna fizička obuka takođe oblikuje i karakter pojedinca, jačajući njegovo samopouzdanje i determinaciju, pre svega. Mnogi majstori borilačkih veština i iskusni borci složiće se i da izučavanje borilačkih veština i te kako razvija i sposobnost kontrole emocija izazvanih skokom adrenalina, do čega, po pravilu, dolazi pri stresnim situacijama.

Planiranje toka obuke

Svaka jedinica ima jasno definisanu namenu, koja se, po pravilu, propisuje pravnim aktom koji se donosi u postupku predviđenom za donošenje zakona, a koja podrazumeva skup zadataka i poslova za čije efikasno izvršavanje je konkretna jedinica osposobljena. Imajući ovo u vidu planiraju se sve aktivnosti koje se izvode u konkretnoj jedinici, odnosno u saradnji sa drugim organizacionim jedinicama u zemlji i inostranstvu.

Plan i program specijalne fizičke obuke operativaca konkretne jedinice treba da bude osmišljen tako da omogući razvijanje onih kapaciteta i veština koji su označeni kao najvažniji, imajući u vidu prirodu poveravanih zadataka i poslova. Neadekvatno osmišljen plan i program sigurno da neće ostvariti pretpostavljeni cilj, bar ne u očekivanoj meri. Ova okolnost svakako nije dovoljna da se pomenuti plan uopšte ne izvodi, ali je indicija da se u najbližoj budućnosti uskladi sa prirodom zadataka i poslova koje konkretna jedinica primarno izvršava. Upravo na ovom mestu treba prepoznati značaj stručnih, iskusnih instruktora specijalne fizičke obuke. Na kraju, treba razlikovati tzv. opšte i individualne standarde plana i programa SFO. Opšti su oni koji važe ili se očekuju od svih operativaca, te ih svi i izvode na sličan način. Valjano osmišljen plan i program trebalo bi da ostavi prostora za individualizaciju, iz razloga što ne postoje dva ista pojedinca. Individualni standardi jesu oni koje pojedinac razvija u skladu sa svojim prirodnim maksimumom, psihofizičkim, genetskim karakteristikama.

Instruktori

Kao što je istaknuto, SFO obuhvata više složenih, specifičnih oblasti. Ovo u praksi, najčešće, zahteva zajednički rad više instruktora, eksperata za pomenute oblasti, pa tako grupa instruktora može uključivati instruktora za borenje, instruktora za fizičku spremu i kondicioniranje i slično.

Foto: specijalne-jedinice.com

Detalj sa SFO operativaca. Foto: specijalne-jedinice.com

Raspoređivanje pojedinaca na instruktorska mesta trebalo bi da bude odgovorno realizovano. U praksi primećuju se dva načina: postavljanje iskusnog operativca pri konretnoj jedinici, eksperta za određenu oblast iz domena SFO, odnosno angažovanje eksperta iz civilstva, koji u tom slučaju stupa u radni odnos sa ministarstvom u okviru kojeg je operativna konkretna jedinica. Jedna od osnovnih prednosti postavljanja iskusnog aktivnog operativca na mesto instruktora jeste vrlo kratak i blag period adaptacije na novu poziciju, iz razloga što je pojedinac uglavnom upoznat sa kapacitetima svojih kolega, njihovim individualnim karakteristikama, prednostima i manama. Dodatno, mnogi od pripadnika se i privatno usavršavaju u pomenutim oblastima (na primer, kompletiranje trenerskih kurseva, fakulteta sporta i fizičkog vaspitanja), ili se godinama bave i takmiče u borilačkim veštinama i drugim sportovima. Sa druge strane, angažovanje eksperta iz civilstva ima svoju prednost u smislu odlične kvalifikacije pojedinca, kome je to, po pravilu, jedini ili osnovni profesionalni poziv. Shodno tome, za razliku od aktivnog operativca, na raspolaganju ima mnogo više vremena za stručno usavršavanje, te možda može biti optimalniji izbor za instruktorsko mesto, bar sa aspekta stručnosti.

Rad sa operativcima

U radu sa operativcima instruktori ispred sebe imaju nekoliko zadataka: da ispoštuju opšte norme programa, da beleže rezultate svakog pojedinca i prate njegov rad i napredak, da svojim radom omogućavaju individualan razvoj pojedinca. Jasno je da ovo nisu jednostavni zadaci, a iskustvo pokazuje i da je bolja praksa u kojoj se planiranje realizuje i rezultati prate dugoročnije, a radi izvođenja preciznijih zaključaka. Shodno tome, uglavnom nije optimalno praviti česte smene na instruktorskim mestima.

Iskusan instruktor mora biti u stanju da prepozna psihofizičke karakteristike i potencijal svakog operativca sa kojim radi, te da mu na osnovu tih informacija pomogne u optimizaciji njegovog treninga. Optimizacija protokola fizičkog treninga i ostalih elemenata SFO jedna je od pretpostavki stvaranja izuzetno spremnog pojedinca, koji bi trebalo da bude u stanju da u nekoliko desetina sekundi ili minuta, u veoma stresnom okruženju pruži svoj maksimum i ostvari prednost na strani svoje grupe ili tima.

Foto: specijalne-jedinice.com

Instruktor Jakovljević (desno) tokom prikaza obučenosti "Kobri". Foto: specijalne-jedinice.com

Individualizacija treninga podrazumeva izradu trenažnog protokola, ili bar pomaganje u izradi, koji je usklađen sa fizičkim karakteristikama pojedinca, kao što su visina, težina, telesna kompozicija, brzina metabolizma, procenat mišićne masti, telesne masnoće, trenutna fizička snaga, aerobni kapacitet i tome slično. Prema rečima iskusnog instruktora bivše Protivterorističke jedinice (PTJ), Dejana Lazarevića: „Visina i težina ne smeju biti faktori ograničenja u zahtevima posla. Naprotiv, moraju upravo biti iskorišćeni kao kvaliteti i dignuti do prirodnog maksimuma pojedinca“. Istina, mnogi operativci redovno treniraju i privatno. U tom slučaju treba steći utisak o parametrima takvog treninga, poučiti pojedinca o principima pametnog treniranja, sportske ishrane, ali isto tako ukazati i na opasnost od povređivanja. Upravo su povrede ono što može izbaciti pojedinca iz stroja na duži vremenski period i anulirati prethodni višemesečni rad. Individualizacija drugih elemenata SFO realizuje se na osnovu primećenih afiniteta i talenata pojedinaca. Shodno tome, pojedincu koji ostvaruje odlične rezultate i demonstrira izuzetnu motivisanost tokom izvođenja određenih elemenata obuke treba omogućiti da se u pomenutoj oblasti dodatno usavršava i napreduje.

Ponekad je opravdanije, umesto strogog poštovanja opštih normi, stvoriti pojedincima prostor za individualizaciju, te ih samo usmeravati ka ciljevima kojima oni sami već streme. Imajući to u vidu, kvalitetan instruktor specijalne fizičke obuke ne samo da treba da smisao za planiranje, dobro razrađenu metodiku, bogato znanje i iskustvo, već treba da se trudi i da što bolje upoznaje svoje kolege, njihove karakteristike i želje.

Tekst je autorsko delo stručnog saradnika sajta. Tekst je u celini zaštićen autorskim pravima. Kopiranje ili preuzimanje na drugi način, bez dozvole administracije, podložno je tužbi.

© specijalne-jedinice.com | Sva prava zadržana | Pravila korišćenja