Jedinica za specijalne zadatke Republike Makedonije "Tigar" (JSZ)

Visokoprofesionalna antiteroristička jedinica Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Makedonije. Tokom perioda operativnosti makedonski "Tigrovi" su realizovali značajan broj borbenih zadataka, demonstriravši svaki put obučenost, visoku motivisanost i timski rad.

OSNIVANJE I NAMENA


Amblem jedinice

Događaji na planini Raduša tokom 1972. godine u kojima su se pripadnici tadašnje Milicije i Jugoslovenske Narodne Armije sukobili sa grupom hrvatskih separatista jasno su ukazali da tadašnja država nije raspolagala adekvatno obučenom formacijom, kadrom da odgovori na specifične bezbednosne izazove. Analizirajući prakse stranih bezbednosnih sistema, tadašnje državno rukovodstvo federacije donosi odluku o organizaciji, opremanju i obučavanju jedinica za specijalne namene koje bi bile nadležne na republičkom nivou[1], odnosno saveznom, federalnom.

Krajem 1980. kao organizaciona jedinica makedonskog Ministarstva unutrašnjih poslova formira se Odeljenje za specijalne zadatke, u okviru Sektora posebnih jedinica milicije. Formacija je postala operativna početkom 1981. godine, a njena namena, po ugledu na slične formacije u federaciji i inostranstvu, odnosila se

Bori se
kao tigar!
na borbu protiv terorizma na taktičkom nivou, rešavanje talačkih situacija, rešavanje složenih otmica, izvršavanje visokorizičnih hapšenja, kao i izvršavanje ostalih složenih poslova i zadataka iz domena nadležnosti tadašnje milicije Makedonije.

Sredinom iste godine, Odeljenje za specijalne zadatke organizuje se u Stanicu milicije za izvršavanje specijalnih zadataka Republičkog sekretarijata unutrašnjih poslova Makedonije. Pod ovim nazivom postoji sve do 1991, kada namenske aktivnosti počinje izvršavati kao Policijska stanica za izvršavanje specijalnih zadataka.

Raspadom SFRJ, ljudstvo ove jedinice, slično kao i u ostalim novonastalim državama, poslužilo je kao osnov za formiranje republičkih oružanih snaga. Nakon reformi makedonskog ministarstva unutrašnjih poslova, dana 7. maja 1992. Policijska stanica za izvršavanje specijalnih zadataka menja naziv u Jedinica za specijalne zadatke (mak. Единица за специјални задачи-ЕСЗ). Pored promene naziva, izvršena je i reorganizacija same jedinice, kao i proširivanje i preciznije definisanje njene nadležnosti, po uzoru na Specijalnu antiterorističku jedinicu MUP Republike Srbije. Godine 1999. Jedinica za specijalne zadatke usvaja novi amblem, glavu tigra sa otvorenim čeljustima, i dobija nadimak "Tigar".



Danas Jedinica za specijalne zadatke "Tigar" predstavlja organizacionu jedinicu u okviru makedonskog Biroa za javnu bezbednost MUP, posebno obučenu i opremljenu za:

-planiranje, organizovanje i izvršavanje zadataka, poslova i radnji u cilju borbe protiv organizovanog kriminaliteta i terorizma na taktičkom nivou
-rešavanje talačkih situacija u objektima, ili otetim prevoznim sredstvima
-upade u objekte ili prevozna sredstva radi hapšenja osumnjičenih lica
-izvođenje visokorizičnih hapšenja
-poslove i zadatke bliske zaštite određenih lica i objekata od posebnog značaja za državu u redovnim okolnostima, kao i u situacijama realne opasnosti od napada
-obezbeđivanje transporta lica ili stvari od posebnog značaja
-pružanje stručne pomoći i podrške ostalim organizacionim jedinicama policije prilikom izvršavanja složenih zadataka
-organizovanje i izvođenje obuke drugim jedinicama policije
-pružanje pomoći u ljudstvu i opremi u slučaju elementarnih nepogoda i drugih nesreća većih razmera

Centralna baza jedinice smeštena je u okviru kompleksa kasarne "Ilinden", u okviru koje je organizovan i Puk za specijalne operacije makedonske vojske. Jedinica je osposobljena da namenske aktivnosti izvršava samostalno, a po potrebi i u sadejstvu sa drugim organizacionim jedinicama Ministarstva unutrašnjih poslova, odnosno makedonske vojske. Kapaciteti jedinice se angažuju na predlog direktora Biroa za javnu bezbednost, a po dobijanju prethodne saglasnosti ministra unutrašnjih poslova. Odluku o angažovanju precizira[2] i izvršava Komanda Jedinice za specijalne zadatke. Poslednjih godina, makedonski "Tigrovi" su, u sadejstvu sa ostalim organizacionim jedinicama ministarstva unutrašnjih poslova, ali i ministarstva odbrane, realizovali više borbenih zadataka na državnoj teritoriji. U tim događajima jedinica je imala i gubitke u ljudstvu, ali uvek demonstrirala odlučnost i hrabrost, izgradivši veliko poštovanje i poverenje građana i državnog rukovodstva.

ORGANIZACIJA

Organizacija Jedinice za specijalne zadatke "Tigar" realizovana je prema potrebama nacionalnog bezbednosnog sistema, a po uzoru na elitne antiterorističke jedinice u inostranstvu. Važeća sistematizacija predviđa Komandu, nekoliko antiterorističkih timova koji objedinjavaju i različite specijalističke grupe, zatim Pregovarački tim, Tim za praćenje i osmatranje i Grupu za planiranje, kontrolu i podršku.

Komanda jedinice planira, organizuje i izvodi sve aktivnosti vezane za selekciju i obuku kandidata[3], kao i obuku i stručno usavršavanje pripadnika jedinice. Prati, proverava i koordinira aktivnosti antiterorističkih timova, odlučuje o nabavkama potrebne specijalističke opreme i naoružanja, ostvaruje saradnju sa organizacionim jedinicama u zemlji i jedinicama slične namene iz inostranstva.

Antiteroristički timovi obuhvataju više operativnih grupa. Po pravilu, najelitniji element svakog tima je prva operativna grupa, sastavljena od najiskusnijih pripadnika, specijalizovanih za obavljanje najsloženijih zadataka kao što su upadi u objekte, visokorizična hapšenja i talačke situacije. Zavisno od potreba intervencije, prva operativna grupa može se pojačati dodatnim operativnim grupama, odnosno specijalističkim grupama. Antiteroristički timovi raspolažu specijalistima čije su veština i znanja nužni za izvršavanje namenskih aktivnosti u svim uslovima. Tako se operativne grupe mogu pojačavati snajperskim grupama, specijalistima alpinizma, vodičima službenih pasa. Specijalisti za rukovanje minsko-eksplozivnim sredstvima učestvuju u obavljanju protivdiverzionih pregleda rejona, objekata, prevoznih sredstava i slično, dok su ronilačke grupe namenjene za izvršavanje namenskih aktivnosti u vodenom okruženju, odnosno na kopnu u blizini vodenih površina.

Pregovarački tim ima važnu ulogu prilikom izvršavanja antiterorističkih zadataka, jer, po pravilu, prvi uspostavlja kontakt sa osumnjičenima ukoliko je to moguće, a učestvuje i u donošenju odluke o intervenciji taktičkih timova.

SELEKCIJA I OBUKA

Konkursi za prijem u elitnu Jedinicu za specijalne zadatke organizuju se shodno potrebama jedinice. Dobrovoljno se prijavljuju kandidati starosti između 20 i 30 godina, koji imaju radni staž u okviru Ministarstva unutrašnjih poslova od minimum godinu dana. Imajući u vidu vrste zadataka i poslova koje jedinica izvršava, prilikom selekcije kandidata, prednost imaju operativci koji imaju iskustva u radu na terenu. Po pravilu, kandidati treba da poseduju važeću vozačku dozvolu bar B kategorije. Podnošenjem potrebnih papira prilikom prijavljivanja na selektivnu obuku kandidata za radno mesto u Jedinici za specijalne zadatke, vrši se temeljna bezbednosna provera svakog kandidata koji je uredno podneo nužna dokumenta. Kandidati za koje se utvrdi nepostojanje bezbednosnih smetnji pozivaju se na provere fizičke snage i kondicije, takođe eliminacionog karaktera. Iako mnogima ove provere ne deluju zahtevno, značajan broj kandidata ne zadovolji norme u ovoj početnoj fazi selekcije. Ukoliko ispune norme tokom ovih provera, preostali kandidati se upućuju na razgovor sa komandantom i službenim psihologom, kako bi se procenio njihov psihološki profil i motivi zbog kojih žele da postanu deo jedinice. U slučaju pozitivnog mišljenja, kandidati se upućuju na specijalistički lekarski pregled kako bi se utvrdilo i njihovo fizičko zdravlje. Kandidatima se proveravaju čula vida i sluha, krvni pritisak, disanje, meri se aerobni kapacitet pluća i tome slično. Svrha ovog pregleda jeste da se utvrdi da li je zdravlje kandidata na nivou koji se očekuje od pripadnika specijalne jedinice, imajući u vidu intenzitet fizičkog napora i emotivnog stresa sa kojima se skoro svakodnevno suočavaju.

Ukoliko lekari pozitivno ocene zdravlje kandidata, oni se upućuju na selektivnu obuku u trajanju od nekoliko nedelja. Selektivna obuka, ili dril, izvodi se u centrima za obuku policijskih službenika u zemlji i organizovana je tako da, dovodeći kandidate do iscrpljenosti uz oduzimanje uobičajenog životnog komformizma, testira snagu njihove volje. Naravno, intenzivne fizičke aktivnosti za posledicu imaju i dizanje fizičke spreme svakog kandidata. Po uzoru na prakse u inostranstvu, instruktori koji izvode selekciju kandidata beleže rezultate svakog, prateći njihovo ponašanje u stresnim situacijama i u stanjima izuzetne iscrpljenosti. Jedinici su potrebi pojedinci koji demonstriraju odlučnost, smisao za taktiku i improvizaciju, timski rad i tome slično. Tokom selekcije kandidati takođe prolaze i intenzivnu teorijsku i praktičnu obuku iz oblasti naoružanja i specijalističke opreme na zaduženju u elitnoj jedinici, uvežbavaju radnje taktičko-borbene upotrebe oružja po standardima jedinice. Ostvareni rezultati na gađanjima se beleže i imaju značaja u rangiranju kandidata prilikom odlučivanja o njihovom statusu. Na kraju drila, tim instruktora iznosi i obrazlaže mišljenje o ostvarenim rezultatima svakog kandidata, a u dogovoru sa komandantom jedinice odlučuje o statusu kandidata, tj. da li će biti primljen, ili vraćen u matičnu jedinicu. U slučaju pozitivne ocene, kandidat se prima u jedinicu na određeno vreme i otpočinje osnovnu obuku koja se izvodi prema planu i programu obuke pripadnika JSZ i traje godinu dana, a takođe je eliminacionog karaktera. U prvoj fazi obuke akcenat se stavlja na usvajanje i usavršavanje vojno-policijske taktike, taktičkog i preciznog gađanja u svim uslovima, osnove gerilske i anti-gerilske borbe, učenje stranih jezika, psihoanalize, kao i noviteta iz domena taktike i tehnike sličnih jedinica u svetu.



Takođe, pažnja se posvećuje i specijalnoj fizičkoj obuci koja se izvodi svakodnevno i uključuje i obuku u primenjenom borenju, odnosno savladavanju vertikalnih i horizontalnih pešadijskih prepreka. Sastavni deo prve faze jeste i eliminacioni test kojim se proverava u kojoj meri je novi pripadnik usvojio stečena znanja. Oni koji uspešno prođu ovaj eliminacioni test, raspoređuju se u neki od antiterorističkih timova jedinice i nastavljaju intenzivnu antiterorističku obuku. Ostali se vraćaju u matične jedinice.

Plan i program specijalističke obuke pripadnika Jedinice za specijalne zadatke "Tigar" organizovan je tako da osposobi pripadnike za izvršavanje najsloženijih zadataka i poslova iz delokruga namene jedinice. Pripadnici tako izučavaju elemente više antiterorističke obuke, poput tehnika veranja u urbanom okruženju, sa i bez pomoćnih sredstava, tehnika vertikalnih upada u objekte, odnosno zemljanih, dinamičkih upada u objekte. Pripadnici takođe proučavaju karakteristike objekata u urbanoj sredini, taktiku rešavanja talačkih situacija i visokorizičnih hapšenja. Uvežbava se izvođenje dejstava upotrebom specijalizovanih vozila na zaduženju u jedinici, odnosno u koordinaciji sa drugim grupama i/ili timovima jedinice. Pored praktične obuke, izvodi se i teorijska obuka koja se odnosi na izučavanje modernog terorizma i kriminaliteta, psihoanalizu terorista i članova kriminalnih grupa, tehnika i sredstava koja upotrebljavaju, a velika pažnja posvećuje se i analiziranju kriznih situacija u svetu, odnosno intervencija bezbednosnih snaga. Takođe, pripadnici detaljno izučavaju i pozitivnopravne propise, posebno policijska ovlašćenja i uslove i načine upotrebe definisanih sredstava prinude.

Praksa koja se pokazala veoma praktičnom u svetu, usvojena je i u Jedinici za specijalne zadatke. Naime, novi pripadnici jedinice određeno vreme se ne angažuju prilikom izvođenja intervencija, već ih samo posmatraju. Ovo iz razloga prikupljanja iskustva, odnosno upoznavanja sa okruženjima i okolnostima koje se ispoljavaju prilikom izvođenja intervencija. Smatra se da ova praksa umanjuje stres koji pripadnik trpi prilikom prvog angažovanja.

NAORUŽANJE I OPREMA

Jedinica za specijalne zadatke "Tigar" raspolaže pouzdanim naoružanjem i specijalističkom opremom, potrebnim za efikasno izvršavanje namenskih zadataka. U kategoriji poluautomatskih pištolja osnovni modeli na zaduženju pripadnika jesu austrijski "Glock-17 Gen 3" u kalibru 9 mm. Za potrebe intervencija nabavljeni su i uređaji koji objedinjavaju taktičku lampu i laserski obeleživač cilja, a koji se mogu montirati na šinu na donjoj strani rama austrijskog modela. Jedinica raspolaže i kontingentom nemačkih "Walther P-99", kao i češkim modelima "CZ-75 B", svi u kalibru 9x19 mm Parabellum. Na zaduženju je i manji broj revolvera koji se koristi za selekcije kandidata, odnosno obuke pripadnika, ne i prilikom intervencija. Na zaduženju su i praktične "Corner shot" platforme koje su kompatibilne sa modelima "Glock-17" i prikladne za upotrebu prilikom izvođenja dejstava u urbanom okruženju.

U kategoriji automata (engl. Submachine Gun) osnovni modeli u upotrebi su nemački "HK MP5 A5" sa teleskopskim kundakom. Svi modeli su opremljeni taktičkim svetlom bele boje i refleksnim nišanom " Aimpoint CompM3". Pored modela "A5" jedinica raspolaže i modelima "A2" sa fiksnim polimerskim kundakom. Za potrebe obuke pripadnika nabavljeni su i nastavci plave boje koji se montiraju na cev automata i omogućavaju ispaljivanje trenažne municije "FX Simunition 9 mm".

U kategoriji jurišnih pušaka u upotrebi su sistemi "Kalašnjikova" u različitim varijantama. Tako jedinica raspolaže kontingentom pušaka "Zastava M70 AB2" sa preklapajućim kundakom proizvođača "Zastava oružje" iz Srbije, kao i bugarskim "AR M1", oba sistema u kalibru 7,62x39 mm. Na zaduženju je i kontingent karabina "AKS-74 U" u kalibru 5,45x39 mm. Takođe, u upotrebi su i sistemi izraelske kompanije "IWI" u seriji "Tavor" u kalibru 5,56 mm NATO, nabavljene u konfiguraciji sa refleksnim "red dot" nišanima i potcevnim bacačima granata istog proizvođača. Takođe, jedinica raspolaže i određenim kontingentom kompaktnijih "IWI X95", u istom kalibru.



U kategoriji oružja za precizno gađanje primetan je veći broj modela, uglavnom sa sistemom manuelnog repetiranja. Tako specijalistima snajperizma na raspolaganju su puške za precizno gađanje "Steyr Mannlicher Scout", sa sistemom manuelnog repetiranja i u kalibru .308 Winchester. Pored ovih, u upotrebi su i pouzdane "SIG SG 3000" u istom kalibru. Osnovni modeli na zaduženju u ovoj kategoriji jesu "Accuracy International AW" u kalibru .308, odnosno modeli "Accuracy International AWM" u kalibru .338 Lapua Magnum. Za potrebe preciznog gađanja pomenute puške se upotrebljavaju u konfiguraciji sa optičkim nišanom "Schmidt&Bender" i teleskopskim, sklopivim bipodom. Za dejstva po udaljenim, lakooklopljenim ili zaklonjenim ciljevima upotrebljavaju se antimaterijalne puške "Zastava M-93 Crna strela" u kalibru 12,7x99 mm NATO proizvođača "Zastava oružje" iz Srbije.

Prilikom intervencija antiterorističke grupe mogu upotrebljavati i borbene sačmarice, a za potrebe podrške mogu se upotrebljavati i laki mitraljezi "Zastava M-84" u kalibru 7,62x54 R, proizvođača iz Srbije.

Balistička zaštita pripadnika prilikom intervencije ostvaruje se oblačenjem balističkih prsluka, koji su za potrebe Jedinice za specijalne zadatke "Tigar" nabavljeni od nacionalnog proizvođača "Eurokompozit" u modelima "BE-02". Prema standardu NIJ 0101.06 pomenuti prsluci obezbeđuju nivo balističke zaštite IIIA. Isti proizvođač potpisuje i balističke šlemove na zaduženju, u modelu "ACH"[4] u crnoj boji, rađenim po MICH (engl. Modular Integrated Communications Helmet) dizajnu. Šlemovi obezbeđuju nivo zaštite IIIA po standardu NIJ 0106.01, a zavisno od potreba intervencija mogu se opremiti i balističkim vizirima. Od istog proizvođača nabavljeni su i ručni balistički štitovi, koji su za potrebe JSZ isporučeni u konfiguraciji sa balističkim vizirom i taktičkim svetlom, a obezbeđuju balističku zaštitu trećeg nivoa. Jedinica raspolaže i štitovima sa zaštitom četvrtog nivoa istog proizvođača, koji se zbog značajne mase postavljaju na postolja sa točkovima prilikom upotrebe.

Fragmentaciona zaštita očiju ostvaruje se taktičkim naočarima "ESS", nabavljenim sa providnim i zatamljenim staklima. Za potrebe intervencija pripadnici Jedinice za specijalne zadatke "Tigar" oblače crne interventne kombinezone koji su u skladu sa standardima propisanim u Uredbi[5] Vlade Republike Makedonije od 29. avgusta 2007. godine. Pored crnih interventnih kombinezona, na zaduženju su i dvodelne uniforme izrađene u digitalnoj ruralnoj maskirnoj šari "MARPAT" (engl. Marine Pattern).

U kategoriju specijalističke opreme spadaju i komunikacioni setovi "PELTOR", zatim uređaji za osmatranje i merenje daljine "Leica VECTOR", radio-uređaji "Motorola" u različitim modelima, tanto noževi, teleskopske palice, oprema za izvođenje upada u barikadirane objekte i slično.

Jedinica raspolaže i specijalizovanim službenim vozilima različitih namena poput američkih "hamera", kao i "TM-170 Hermelin" i drugim. Po potrebi, dejstva se mogu izvoditi i u saradnji sa Helikopterskom jedinicom makedonskog ministarstva unutrašnjih poslova upotrebom službenih helikoptera tipa "AB-212 Huey", zatim "Mi-17V-5 Hip" i "Mi-171Sh Hip" i drugim modelima po potrebi.

SARADNJA SA DRUGIM JEDINICAMA

Saradnja sa jedinicama iz zemlje kao i inostranstva predviđena je planom i programom obuke i predstavlja važan element stručnog usavršavanja pripadnika JSZ "Tigar". Odnosi profesionalne saradnje intenzivno se ostvaruju sa Jedinicom za brze reakcije (mak. Единица за брзо распоредување), kao i Pukom za specijalne operacije (mak. Полк за специјални операции) Vojske Makedonije.

Kada je u pitanju saradnja sa jedinicama iz regiona, posebno treba istaći Specijalnu antiterorističku jedinicu MUP Republike Srbije, sa kojom "Tigrovi" često izvode obuku i razmenjuju iskustva, kroz združene vežbe, ali i seminare koji se organizuju u bazi SAJ u Beogradu. Sa jedinicama iz Srbije u više navrata organizovana je združena obuka iz oblasti antiterorističkih dejstava.

[1] Isprva je zamišljeno i uređeno pravnim propisima da nove jedinice, organizovane na nivou republika tadašnje federacije, primarno budu nadležne za rešavanje kriznih situacija upravo na teritorijama republika. Po potrebi, jedinice bi mogle biti angažovane i na teritorijama drugih republika federacije, radi pružanja stručne asistencije u ljudstvu i/ili opremi.
[2] U smislu određivanja konkretnog sastava interventnih snaga, kao i posebne opreme i mehanizacije.
[3] Za ovu vrstu aktivnosti primarno je zadužen tim instruktora.
[4] Engl. Advanced Combat Helmet.
[5] Uredba o uniformama i oznakama na policijskim uniformama, "Službeni glasnik Republike Makedonije", broj 114/06.

Tekst je autorsko delo administratora sajta. Tekst je u celini zaštićen autorskim pravima. Kopiranje ili preuzimanje na drugi način, bez dozvole administracije, podložno je tužbi.

Jedinice iz regiona:

SAJ

SAJ

PJP

ATJ Lučko

JSZ "Tigar"
© specijalne-jedinice.com | Sva prava zadržana | Pravila korišćenja