Protivteroristička jedinica (PTJ)

Protivteroristička jedinica-PTJ bila je visokooperativna jedinica srpske policije. Izuzetna obučenost i dokazani profesionalizam njenih pripadnika činili su ovu jedinicu jakim bezbednosnim faktorom Republike Srbije u borbi protiv terorizma i organizovanog kriminaliteta. Stupanjem na snagu novog Zakona o policiji ("Sl. glasnik RS", br. 6/2016) PTJ je prestala da postoji kao organizaciona jedinica Ministarstva unutrašnjih poslova.

OSNIVANJE I NAMENA


Amblem jedinice

Protivteroristička jedinica formirana je 7. maja 2003. godine odlukom tadašnjeg ministra unutrašnjih poslova Dušana Mihajlovića, a na predlog tadašnjeg komandanta Žandarmerije, generala Gorana Radosavljevića "Gurija", kao organizaciona jedinica u okviru Žandarmerije Republike Srbije. Nekoliko nedelja ranije jedna od tadašnjih najelitnijih jedinica u državi, Jedinica za specijalne operacije, bila je rasformirana. Ubrzo potom usledila je organizacija selekcije policijskih službenika radi raspoređivanja u novu Protivterorističku jedinicu, koja je podrazumevala stroge bezbednosne i psihofizičke provere. Pripadnici ranije Jedinice za specijalne operacije koji su zadovoljili kriterijume na proverama ušli su u sastav PTJ, a pored njih, značajan deo prve generacije specijalaca nove jedinice popunili su i najsposobniji pripadnici rasformirane Specijalne antiterorističke jedinice iz Prištine, kao i pripadnici specijalističkih četa [1] Žandarmerije Republike Srbije.

Mnogi misle da su najbolji.
Mi to jesmo!
Na taj način, Protivteroristička jedinica je od samog osnivanja u svom sastavu okupila neke od najobučenijih i najiskusnijih profesionalaca u tadašnjoj državi, što se odrazilo na njen status i namenu u okviru Žandarmerije, kao i ugled kod građana. Izuzetno borbeno iskustvo, odličan kolektivni i pojedinačni moral, opremljenost i sprema njenih pripadnika učinili su tada Protivterorističku jedinicu najelitnijim delom srpske Žandarmerije, namenjenom za najsloženije zadatke. PTJ je bila namenjena i opremljena za izvršavanje najsloženijih taktičko-operativnih zadataka, poslova i radnji u borbi protiv modernog terorizma i organizovanog kriminaliteta, a posebno izvođenje visokorizičnih hapšenja, rešavanje talačkih situacija upadima u objekte ili oteta prevozna sredstva, zaštitu određenih lica i objekata od posebnog značaja, kao i za uspostavljanje narušenog javnog reda i mira u većem obimu[2].

Iako je zadatke izvršavala besprekorno, jedinica je često bila meta zlonamernih kritika, pa tako godine 2005. dobija potpuno nov oficirski kadar, a tada na funkciju komandanta dolazi oficir policije Goran Dragović, koji je dužnost obavljao do marta 2015. godine, kada je dužnosti komandanta jedinice preuzeo major policije Miloš Maćešić koji je ujedno bio i poslednji komandant PTJ.

Značajan momenat u tradiciji PTJ jeste april 2007. godine, kada je odlukom Vlade Republike Srbije, a na predlog tadašnjeg ministra unutrašnjih poslova Dragana Jočića, jedinica postala samostalna organizaciona jedinica u okviru Direkcije policije. Nakon toga precizirana je namena jedinice i znatno poboljšani uslovi za rad i opremljenost.

Jedinica je od tada taktičko-operativne aktivnosti usmeravala na:

-planiranje, organizovanje i izvođenje najsloženijih zadataka u borbi protiv nacionalnog i međunarodnog terorizma i organizovanog kriminaliteta
-evidentiranje, praćenje, upoređivanje i predviđanje pojava i događaja koje mogu sadržati terorističke pretnje
-preventivnu antiterorističku delatnost
-preventivno - represivne intervencije sa ciljem eliminisanja terorista i terorističkih grupa i razbijanja organizovanih terorističkih mreža
-upade u objekte i hapšenja naoružanih lica ili lica koja pružaju aktivan otpor
-rešavanje talačkih situacija upadima u objekte ili oteta prevozna sredstva (vazduhoplovi, rečna plovila, drumska prevozna sredstva)
-zaštitu određenih lica i objekata u redovnim okolnostima, kao i u situacijama povećanog rizika od terorističkog napada
-pružanje stručne pomoći u obuci pripadnika drugih organizacionih jedinica MUP
-pružanje pomoći i akcije potrage i spasavanja u elementarnim nepogodama i drugim nesrećama
-ostale poslove iz nadležnosti policije

Protivteroristička jedinica je tokom perioda operativnosti besprekorno izvršavala sve zadatke koji su joj poveravani, čime je izgradila respektabilan status u okviru srpske policije, ali i u regionu. Od 2008. godine pripadnici PTJ brinuli su o bezbednosti srpskog najboljeg tenisera, Novaka Đokovića, koji je bio prijatelj i promoter jedinice, a od 2012. godine pripadnici PTJ obavljali su zadatke i poslove fizičkog obezbeđivanja sadašnjeg predsednika države, Tomislava Nikolića. Jedinica je bila nosilac brojnih odlikovanja visokih državnih rukovodilaca, koja su potvrda predanosti poslu celokupnog kadra. Povodom Dana državnosti Republike Srbije, Protivterorističku jedinicu je Zlatnom medaljom za zasluge u oblastima odbrane i bezbednosti odlikovao Predsednik Republike Srbije, februara 2015.



Angažovanje jedinice vršilo se po mehanizmu "dvostrukog ključa" koji je podrazumevao usaglašavanje dvojice državnih funkcionera kojima je jedinica i odgovorna za svoj rad: predlog direktora policije (ili zamenika) i odobrenje ministra unutrašnjih poslova (ili zamenika).

Centralna baza Protivterorističke jedinice bila je organizovana u Lipovici, na periferiji Beograda. U okviru kompleksa baze bili su garaža za službena vozila zatvorenog tipa, moderna taktička kuća za obuku pripadnika, improvizovana stena za alpinističku obuku visine 12 metara, moderna teretana, borilište i fiskulturna sala, sportski tereni i drugi objekti neophodni za funkcionisanje jedinice ove vrste.

ORGANIZACIJA

Prema poslednjoj sistematizaciji, operativni element Protivterorističke jedinice brojao je oko 150 pripadnika. Jedinica je imala Komandu, koju su činili komandant jedinice sa trojicom pomoćnika, tim instruktora, službeni psiholog, a oformljene su bile i Grupa za bezbednost i zakonitost, Grupa za vezu, Grupa za operacije, Grupa za nastavu i Grupa za logistiku. Podela dužnosti i zadataka jasno je bila izvršena, pa su organizacione celine funkcionisale izuzetno uigrano i efikasno. Komanda jedinice koordinirala je aktivnosti operativnih timova, pratila njihov rad i organizovala provere osposobljenosti, a zajedno sa instruktorima planirala, organizovala i izvodila selekciju kandidata i obuku pripadnika. Planirala je i organizovala taktičke vežbe i ostvarivala saradnju sa drugim jedinicama slične namene iz zemlje i inostranstva. Tim instruktora bio je zadužen za selekciju kandidata, učestvovao u donošenju odluke o prijemu novih pripadnika u jedinicu, planirao i izvodio teorijsku i praktičnu obuku pripadnika i predlagao nabavku potrebne opreme i naoružanja. Službeni psiholog bio je zadužen za izrađivanje psiholoških profila kandidata prijavljenih na konkurs za radno mesto u jedinici, praćenje rada pripadnika i po potrebi organizovanje razgovore i savetovanja.

Operativci i specijalisti su bili organizovani u četiri tima. Prva dva tima prvenstveno su bila namenjena za izvršavanje zadataka u urbanom okruženju, dok je treći bio posebno osposobljen za izvođenje specijalnih dejstava u ruralnoj sredini. Zahvaljujući odličnom planu i programu obuke, svaki tim je bio osposoboljen za izvođenje dejstava u svim uslovima, pa su po potrebi mogli menjati uloge ili izvršavati zadatke u sadejstvu. Najelitnijim se smatrao prvi tim, sastavljen od najiskusnijih pripadnika specijalizovanih za izvršavanje najsloženijih zadataka i poslova za koje je jedinica bila namenjena.

Mesto u ovom timu se zasluživalo dugo, konstantnim usavršavanjem i ostvarivanjem visokih godišnjih rezultata u procesu obuke i prilikom izvršavanja zadataka. Četvrti tim PTJ bio je specijalizovan za obezbeđivanje i zaštitu određenih ličnosti i objekata od posebnog značaja, kao i za pružanje podrške ostalim timovima. Pripadnici ovog tima bili su zaduženi i za obezbeđivanje centralne baze jedinice. U okviru svakog tima bile su organizovane po tri interventne grupe, dok je četvrta grupa u svakom timu bila specijalistička (sastavljena od specijalista ronjenja, alpinizma, vodiča službenih pasa, MES stručnjaka). Prva tri tima u svom sastavu raspolagala su i i snajperističkim grupama i medicinskim osobljem, a u okviru jednog od timova bila je ustrojena i Grupa za upade u laboratorije za proizvodnju opojnih droga i bioloških agenasa.

AMBLEM I SLAVA JEDINICE

Amblem jedinice bio je u obliku štita u kojem je bilo predstavljeno mitsko biće grifon zlatne boje sa crvenim štitom sa četiri ocila i mačem okrenutim na dole. Ovo biće sa telom lava, glavom orla i krilima zmaja u srpskoj tradiciji simboliše pravednog i jakog zaštitnika. Može se videti na freskama u srpskim Dečanima, Ravanici, Studenici i drugim manastirima. U slučaju ratnog stanja amblem Protivterorističke jedinice bi se menjao: mač koji grifon drži bi se okrenuo na gore.

Obeležavanje krsne slave je deo srpske kulture i tradicije. U Ministarstvu unutrašnjih poslova običaj je da svaka jedinica proslavlja svoju krsnu slavu. Slava Protivterorističke jedinice bila je Đurđevdan, kojim se obeležava uspomena na Svetog Đorđa, svakog 6. maja. Svetac se na ikonama prikazuje kao vojnik na konju koji kopljem ubija zmaja (aždahu). Poštuje se kao zaštitnik konjice, vitezova i viteštva, ali i kao zaštitnik mnogih država i gradova. Protivteroristička jedinica je svoju krsnu slavu proslavljala dan kasnije, sedmog maja, kada je ujedno bio i dan osnivanja jedinice. Tom prilikom pripadnici su oblačili svečane uniforme, dok se u centralnoj bazi priređivala svečanost na koju su se pozivale porodice pripadnika, državni rukovodioci, crkveni velikodostojnici i prijatelji i saradnici jedinice.

SELEKCIJA I OBUKA

Poslednjih godina mogao se primetiti porast interesovanja za ulazak u redove ne samo PTJ, već i ostalih jedinica za specijalne namene. Odluka o organizovanju konkursa za prijem donosila se shodno potrebama jedinice i broju raspoloživih radnih mesta, što se utvrđivalo prema usvojenim sistematizacijama. Prijavljivanje je bilo dobrovoljno, a na konkurs su se mogli prijaviti aktivni pripadnici Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije, sa minimum tri godine radnog iskustva kao službenici ministarstva. Poželjno je bilo da kandidati dolaze iz Žandarmerije, ili interventnih jedinica policije.

Selekcija kandidata organizovala se u bazi Protivterorističke jedinice, kao i nastavnim centrima MUP u Kuli, Petrovom selu, na Goču i drugim, a izvodili su je pripadnici instruktorskog tima, čije je veliko borbeno iskustvo imalo neprocenjiv značaj u obuci mlađih momaka. Bila je podeljena na tri faze.

Kandidati koji su uredno podneli sva potrebna dokumenta i prošli temeljne bezbednosne provere upućivali su se na testove fizičke snage i izdržljivosti u trajanju od četiri dana, koji su se izvodili po pravilu u centralnoj bazi u Lipovici. Deo ove faze bilo je i popunjavanje posebnog upitnika i obavljanje razgovora sa instruktorima, službenim psihologom i komandantom, kako bi se utvrdio psihološki profil kandidata i njegovi motivi za prijavljivanje na konkurs za radno mesto u PTJ. Po uspešnom završetku ove faze, pre odlaska na dril, kandidati su prolazili temeljan specijalistički lekarski pregled nakon kojeg bi lekari doneli odluku da li je kandidat dovoljno dobrog zdravlja da se uputi na dalju selekciju. Odluka lekara bila je obavezujuća, pa ukoliko negativna, kandidat bi se vratio u matičnu jedinicu.

Druga faza predstavljala je klasičan dril sa elementima taktičke obuke, u trajanju od 45 dana. Izuzetno stresne situacije kojima bi se kandidati izlagali imale su za cilj testiranje njihove fizičke i psihičke snage i izdržljivosti. Odmor je bio minimalan,a između praktičnih provera, izvodila se i teorijska obuka.

Tok drila bio je određen Planom i programom obuke za pripadnike PTJ i osmišljen tako da konstantno stavlja na proveru želju kandidata da postane deo Protivterorističke jedinice, jer kako su i sami "Grifoni" isticali: "Amblem na ramenu nije obaveza, već privilegija najboljih".
U ovom periodu kandidati su izučavali osnove vatrene obuke i naoružanja, ali po standardima PTJ, veštine taktičkog i preciznog pucanja u svim uslovima, taktičku kretnju, taktiku manjih borbenih formacija, topografiju, osnove protivterorističkih dejstava, rad u paru, grupi i timu i tome slično.

Reakcije kandidata i njihovi pojedinačni i grupni rezultati bili su praćeni sve vreme i od velikog su bili značaja prilikom donošenja konačne odluke o prijemu u jedinicu.

Po uspešnom kompletiranju druge faze, kandidati bi se raspoređivali u operativne timove Protivterorističke jedinice i nastavljali sa osnovnom obukom. Osnovna obuka trajala je šest meseci i takođe je bila selektivnog karaktera, što je značilo da, iako su raspoređeni u okviru jedinice, kandidati bi mogli biti vraćeni u matičnu jedinicu u svakom trenutku.



U okviru osnovne obuke kandidati su izučavali tehničko-taktičke karakteristike i upotrebu naoružanja koje je jedinica posedovala, sredstva veze, službena vozila i ostalu posebnu opremu. U okviru specijalne fizičke obuke radilo se na dizanju fizičke kondicije i snage svakog kandidata, a posebno na usavršavanju koordinacije i brzine pokreta. Izučavali su se i elementi primenjenog borenja kroz veštine boksa, kik-boksa, karatea, džudoa i aikidoa. Kandidati su takođe usvajali i pravila ponašanja koja su važila unutar jedinice.

Prema rečima instruktora za specijalnu fizičku obuku D.L: "Visina i težina ne smeju biti faktori ograničenja u zahtevima posla. Naprotiv, moraju upravo biti iskorišćeni kao kvaliteti i dignuti do prirodnog maksimuma pojedinca".
U ovoj fazi, zadaci su se najčešće izvršavali grupno, a njihova priroda zahtevala je od kandidata da objedinjuju znanja koja su prethodno stekli. Izučavale su se osnove gerilskog i protivgerilskog ratovanja, izvođenje dejstava u sadejstvu sa drugim timovima i taktika postupanja neophodna za izvršavanje svih namenskih zadataka i poslova iz nadležnosti jedinice. Kandidati su prolazili i osnovni padobranski kurs. Kurs alpinizma obuhvataio je elemente urbane alpinistike koji su se izvodili kako u centralnoj bazi jedinice, tako i u nastavnom centru u Kuli. Kurs ronjenja se izvodio na reci Dunav, na Zaovinskom jezeru na planini Tara, kao i na crnogorskom primorju. Kursevi preciznog gađanja na srednjim i većim distancama organizovali su se na odgovarajućim strelištima i poligonima u zemlji. Uspešno kompletiranje osnovne obuke značilo je i prijem na radno mesto u Protivterorističkoj jedinici i nastavljanje stručnog usavršavanja. Stručno usavršavanje podrazumevalo je svakodnevnu fizičku i taktičku obuku, ali i specijalističke kurseve koji su se izvodili u zemlji, ili inostranstvu i koji su bili potrebni za dobijanje zvanja specijaliste.

Rezultati i rad pripadnika se su se pomno pratili neprekidno i uticali na njegovu godišnju ocenu, od koje je zavisilo napredovanje u jedinici. Godišnju ocenu bi, po pravilu, predlagali i obrazlagali šefovi grupa i timova, a zaključivali instruktori, pomoćnik za obuku, odnosno komandant jedinice.

Baza u Lipovici bila je opremljena i posebnom taktičkom kućom sastavljenom od pokretnih zidova. Zahvaljujući odličnom rešenju konstrukcije, menjanjem pozicija ovih zidova mogli su se simulirati različiti objekti, što je bilo od velikog značaja za taktičku obuku upadnih grupa ili timova. Konstrukcija kuće je bila potpuno pokrivena video kamerama i brojnim senzorima različitih vrsta. Takođe, same prostorije su se mogle potpuno zamračiti. Tokom taktičke obuke pripadnicima su se ovom prilikom mogli postavljati specifični senzori koji bi merili promene u telesnoj temperaturi, radu srca i slično, pa se tako dobijala prilično realna predstava o nivou stresa sa kojim se pripadnik suočavao, kao i o njegovim reakcijama. Značaj ove taktičke kuće za obuku bio je veliki, jer je sa jedne strane omogućavao stvaranje veoma realnog okruženja, a sa druge bilo je moguće zabeležiti ponašanje pripadnika, nivo stresa i eventualne greške.

NAORUŽANJE I OPREMA

Puška za precizno gađanje "Sako TRG-42" u kalibru .338 Lapua Magnum

Delikatnost zadataka i poslova koji su proizlazili iz specijalne namene Protivterorističke jedinice zahtevao je modernu i pouzdanu opremu i naoružanje. Uspešna realizacija je za pripadnike PTJ bila imperativ, a to je podrazumevalo taktiku i tehniku visokog nivoa.

Zalaganjem rukovodstva jedinice i srpskog ministarstva unutrašnjih poslova, Protivteroristička jedinica raspolagala je odličnom opremom i značajnim arsenalom oružja svih vrsta. Uz Specijalnu antiterorističku jedinicu, PTJ je bila jedna od najopremljenijih jedinica u regionu. I pored toga, Komanda PTJ pomno je pratila dostignuća u svetu u oblasti specijalističkog naoružanja i taktičke opreme, organizovala testiranja nove opreme i naoružanja i donosila odluku o nabavci, jer jedno od pravila ovog posla jeste da „ne možeš biti dobar više nego što je potrebno“.

Naoružanje i opremu Protivterorističke jedinice činili su najpouzdaniji nacionalni i strani modeli. Od oružja koje funkcioniše po principu kratkog trzaja, PTJ je raspolagala poluautomatskim pištoljima "CZ-99" nacionalnog proizvođača „Zastava oružje“ iz Kragujevca, u kalibru 9x19 mm, koji su se uglavnom koristili prilikom izvođenja vatrene obuke i upotrebe naoružanja kandidata iz drugih jedinica policije, ali po strogim kriterijumima jedinice. Od modela stranih proizvođača, u upotrebi su bili i švajcarski modeli "SIG Sauer P-220", nemački "Walther P-99", kao i italijanski "Beretta Px4 Storm", svi u kalibru 9 mm Para. Osnovno sekundarno naoružanje na zaduženju pripadnika činili su poluautomatski pištolji "Glock-17 Gen 3" u kalibru 9x19 mm Parabellum. Konstrukcija rama ovih pištolja dozvoljava montiranje dodatne opreme poput taktičke lampe ili laserskog obeleživača. Radi toga bile su nabavljene lampe "Streamlight TLR-1", odnosno obeleživači cilja "Beamshot". Za potrebe spuštenog nošenja nabavljene su bile odlične futrole tipa "BLACKHAWK! SERPA Tactical Level 2" i "Level 3", kao i modeli "5.11 Glock-17", a u upotrebi su bile i futrole "MD" u manjem obimu. Futrole za spušteno nošenje se montiraju oko noge pripadnika, a kače se za opasače, među kojima su najzastupljeniji bili nacionalnog proizvođača "Mile Dragić". Za potrebe obuke za upotrebu na austrijskim modelima nabavljene su bile specijalne trenažne konverzije, u vidu navlake plave boje sa cevi i zatvaračem, koje su se jednostavno montirale na ram pištolja i bile predviđene za ispaljivanje trenažne municije punjene bojom „FX Simunition 9 mm“, što je omogućavalo pripadnicima da gađaju jedni druge prilikom treninga, kreairajući tako situacije približne realnim. Jedinica je raspolagala i sa nekoliko modela revolvera različitih proizvođača, koji su se najviše koristili za potrebe obuke, ne i prilikom intervencija.

U kategoriji automata (engl. Submachine Gun) oružja, u upotrebi su bili modeli "Zastava M-92" u kalibru 7,62x39 mm, koji bi se mogli označiti i kao karabinsko oružje po određenim kriterijumima. Osnovno oružje u upotrebi iz ove kategorije, a u kalibru 9x19 mm Parabellum bili su nemački HK- MP5 u modelima "A2" i "A3" . Jedinica je raspolagala i prigušenim modelima oznake "SD3", kao i skraćenim "HK-MP5 K", svi u 9x19 mm Parabellum. Shodno potrebama pripadnika modeli su se mogli modifikovati montiranjem dodatne opreme poput taktičke lampe, laserskog obeleživača cilja, prigušivača pucnja, vertikalne drške (najčešće proizvođača "Heckler&Koch" i "UTG") ili "red dot" nišana. Takođe, na nemačke modele bilo je moguće montirati i nastavak za ispaljivanje trenažne municije „FX Simunition 9 mm“.

U kategoriji jurišnih pušaka u upotrebi su bili modeli nacionalnog proizvođača "Zastava M-70" u varijantama "AB1" sa fiksnim i "AB2" sa preklapajućim kundakom, predviđenim za istočni kalibar 7,62x39 mm, kao i modeli "Zastava M-21 S", namenjeni za potrebe jedinica za specijalne namene u kalibru 5,56x45 mm NATO. Ove puške, rađene po sistemu Kalašnjikova, koristile su se uglavnom za potrebe izvođenja obuke kandidata i novih pripadnika, a uz istočnonemačke "AK-47" imale su i primenu prilikom izvođenja dejstava u ruralnim uslovima. Istočnonemačke "AK-47" mogle su se prilagođavati potrebama pripadnika montiranjem šina ruskog proizvođača "Zenitco", vertikalne ručice, taktičke lampe, a moguće je bilo montirati i potcevni bacač granata 40 mm rađen po uzoru na sisteme ruskih konstruktora. Upadne grupe PTJ bile su opremljene kompaktnim američkim karabinima "Colt M-4 A4 Commando" u 5,56x45 mm NATO, koje su preko Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije nabavljene tokom 2007. godine. Za potrebe CQB (engl. Close Quarters Battle) puške su se mogle prilagođavati montiranjem "red dot" nišana tipa "Aimpoint CompM3", vertikalne ručice, taktičke lampe, odnosno laserskog obeleživača cilja. Oprema ove vrste montirala se na standardne Picatinny šine koje su za potrebe PTJ bile naručene od kompanije "Knight`s Armament". Pored ovih, u upotrebi su bili i standardni modeli "Colt M-4 A4", kao i modeli "Colt M-4 A1 CQB" koji su bili zastupljeni u manjem broju. Protivteroristička jedinica raspolagala je i određenim kontingentom pušaka "SIG Sauer 516", u modelu "CQB SBR", rađenim po sistemu američkih M-4/ M–16, takođe u 5,56x45 mm NATO. Kao osnovne prednosti švajcarskih modela mogu se istaći izraženija kompaktnost oružja i unapređen princip rada.

Prilikom upada u objekte i za potrebe "čišćenja" prostorija upotrebljavale su se i borbene sačmarice tipa "Benelli M-4", zatim "Franchi SPAS 12", a na zaduženju pripadnika bili su i modeli proizvođača "Remington", "Mossberg" i nacionalnog proizvođača "Zastava oružje".



Od pušaka za precizno gađanje PTJ je raspolagala retkom puškom „Anthis“ u specifičnom kalibru 12,7x57 mm. Pušku sa sistemom manuelnog repetiranja karakteriše izuzetna preciznost i ubojitost do 400 metara. Pored toga, integrisani prigušivač pucnja prigušuje pucanj do te mere da strelci u šali kažu da je „... glasniji zvuk bravljenja zatvarača nego sam pucanj“. Poluautomatske puške "HK-G3" takođe su bile u upotrebi, a prikladne za uništavanje žive sile na srednjim distancama. Jedinica je raspolagala i kvalitetnim američkim puškama "Remington 700", u modelu "SPS Tactical", sa sistemom manuelnog repetiranja, a u kalibru .308 Winchester. Kao kruna u naoružanju ove kategorije bile su finske puške "Sako TRG 42" sa sistemom manuelnog repetiranja, u kalibru .338 Lapua Magnum. Prateći najnovija dostignuća iz oblasti naoružanja, rukovodstvo jedinice je za potrebe testiranja bilo nabavilo i nedavno promovisanu[3] poluautomatsku pušku "SIG Sauer 716 Precision Marksman" u kalibru 7,62x51 mm NATO. Za potrebe specijalista snajperizma puška se prilagođavala montiranjem optičkog nišana "Schmidt & Bender Police Marksman II", a usvajanje ovog modela kao dela arsenala zavisilo je od rezultata tokom robusnih testiranja[4] u jedinici. Za dejstva po udaljenim, zaklonjenim ili lakooklopljenim ciljevima upotrebljavale su se antimaterijalne puške sa sistemom manuelnog repetiranja "M–93 Crna Strela“ nacionalnog proizvođača, u kalibru 12,7x108 mm, kao i američke poluautomatske antimaterijalne puške "Barrett M-82 A1"sa optičkim nišanom "Swarovski 10x42", u kalibru 12,7x99 mm NATO (.50 BMG).

U kategoriju oružja za podršku uvrstavali su se belgijski laki mitraljezi "FN Minimi" u kalibru 5,56x45 mm NATO, zatim "Zastava M–84" u 7,62x54R, kao i teški mitraljezi "Browning" u 12, 7x99 mm NATO. Mitraljezi su se po potrebi mogli montirati na specijalizovana vozila radi obezbeđivanja podrške taktičkim timovima ili grupama prilikom izvođenja dejstava, a za sličnu namenu mogli su se iskoristiti i automatski bacači granata "Zastava M–93", kao i montažni bestrzajni topovi.

Deo naoružanja kojim je raspolagala PTJ
Zaštita glave pripadnika prilikom intervencije ostvarivala se upotrebom šlemovima nacionalnog proizvođača „Mile Dragić“ u seriji "M–05" (modeli „S“ i „P“), rađenoj po MICH dizajnu i namenjenoj za potrebe jedinica za specijalne namene. Pored modela iz ove serije koji dolaze u crnoj boji, jedinica je raspolagala i modelima iz serije "M–97" (modeli „S“ i „P“), PASGT (engl. Personnel Armor System Ground Troops) dizajna u SMB, istog proizvođača. Kacigama „Protec“, „JOBE“ i "Velocity" ostvarivala se zaštita glave od mehaničkih udaraca prilikom izvođenja padobranske i alpinističke obuke, odnosno prilikom izvođenja dejstava ili obuke na plovilima. Balistički prsluci nabavljani su od nacionalnog proizvođača „Mile Dragić“. Reč je o modelima „Top Universal“ koji se izrađuju u crnoj boji. Omogućavaju izuzetnu pokretljivost i nivo balističke zaštite prema NIJ standardu 0101.04 IIIA, (III, III+ i IV sa balističkim pločama). Balistički štitovi, opremljeni lampama, vizirima i ručkama za držanje, takođe su nabavljani od istog proizvođača.

S obzirom na to da je Protivteroristička jedinica bila osposobljena da namenske zadatke, poslove i radnje izvršava u svim uslovima, u upotrebi su bile uniforme u različitim šarama namenjene za urbana ili ruralna okruženja. Radne, dvodelne uniforme bile su izrađene u SMB[5] proizvođača „Mile Dragić“. Što se interventnih uniformi tiče, pripadnicima su na raspolaganju bile dvodelne crne istog proizvođača u kroju "Tactical One", kao i crni kombinezoni „GK Pro“ francuskog proizvođača, za koje su bile izrađene i nove oznake jedinice kružnog oblika. Za potrebe izvođenja dejstava u ruralnom okruženju, pripadnici su upotrebljavali dvodelne uniforme "Tactical One" u ruralnoj digitalnoj šari proizvođača "Mile Dragić". Ista firma za potrebe jedinice izradila je i dvodelne uniforme sa maskirnim šarama po uzoru na „CCE“ kamuflašu i francuski „woodland“. Za dejstva u urbanoj sredini pored pomenutih crnih, pripadnici su upotrebljavali i dvodelne uniforme "Tactical One" sa urbanom digitalnom šarom, takođe od proizvođača "Mile Dragić".

U kategoriju posebne opreme svrstavali su se komunikacioni setovi "PELTOR", kao i radio-uređaji tipa "Motorola" u nekoliko modela, zatim uređaji za osmatranje i daljinomeri "Leica VECTOR" i tome slično. Sposobnost PTJ da u vrlo kratkom roku deluje na celoj teritoriji Republike Srbije, a po potrebi i na više lokacija istovremeno (o čemu svedoči i obimna akcija hapšenja lica osumnjičenih za carinske malverzacije u kojoj je učestvovalo oko 140 pripadnika na osam lokacija u zemlji), bila je omogućena odličnom logističkom podrškom, u okviru koje posebnu ulogu su imala izuzetna transportna sredstva kojima je jedinica raspolagala. Jedinica je bila prepoznatljiva po američkim „Hamerima“ koje je preuzela nakon što je Jedinica za specijalne operacije rasformirana. Hameri koje je PTJ upotrebljavala bili su specifični po tome što su to u stvari bili civilni modeli, prilagođeni za službenu upotrebu. Karakterisali su se izuzetnom snagom (kubikaže 6500, mogu razviti brzinu i do 140 km/ h), a pouzdanost u svim uslovima dokazali su na terenu nebrojeno puta. Pored komandnog hamera, u upotrebi su bili i oni predviđeni za vuču, protivdiverzioni hamer, zatim hameri za podršku, a hameri predviđeni za transport ljudstva opremljeni su kapsulama. Takođe, po potrebi na prednji deo vozila mogli su se montirati čelični „rolbarovi“ za efikasno savladavanje prepreka na putu. Od džipova, jedinica je raspolagala modelima „Land Rover Discovery 3“, „Chevrolet Suburban“, a u upotrebi su bili i kombi vozila proizvođača „Mercedes – Benz Sprinter“ i „Peugeot Boxer“, prilagođena potrebama jedinice.

POZNATE AKCIJE

Pripadnici PTJ uspešno su izvršili sve zadatke na kojima su bili angažovani tokom perioda operativnosti jedinice. Među brojnim akcijama, po svojoj složenosti i stepenu rizika izdvajaju se rešavanje talačke situacije u okolini Novog Sada gde je osmočlana organizovana grupa otela jedno lice, zatim razbijanje vehabijskog kampa u planinama iznad Novog Pazara 2007. godine, kada je neutralisan i vođa ekstremista, Mustafa Prentić. Tokom nereda u Beogradu 2008. godine, PTJ je angažovana u cilju uspostavljanja narušenog javnog reda i mira, stavljanja pod kontrolu prostora ispred kompleksa Američke ambasade i evakuacije osoblja iz zgrade. Iako zadaci ove vrste nisu bili deo namene jedinice, nekoliko desetina pripadnika predvođenih tadašnjim komandantom Dragovićem uspešno je izvršilo visokorizični zadatak. U blizini Despotovca, 2009. godine, snajperisti PTJ bili su prinuđeni da, po neuspešnom okončanju pregovora i usled neposredne životne opasnosti talaca, neutrališu lice koje je u objektu držalo članove jedne porodice.

Veoma složen zadatak bio je i rešavanje talačke situacije u kojoj se naoružani otmičar zabarikadirao u objektu sa mlađim maloletnikom[6] kao taocem. Pripadnici upadnog tima tom prilikom nisu smeli da koriste vatreno oružje, kako ne bi ugrozili život deteta, pa je po upadu, njihov balistički štit primio trinaest projektila iz automatske puške otmičara koji je ubrzo zatim savladan, a dete i pripadnici izašli su nepovređeni.

Pripadnici PTJ više puta su bili angažovani prilikom obezbeđivanja značajnih javnih i sportskih manifestacija, stranih i domaćih sportskih reprezentacija, a u saradnji sa Interpolom uspešno su izvršili više visokorizičnih ekstradicija lica osumnjičenih za organizovani kriminalitet i terorizam.

Krajem 2013. godine veći broj pripadnika PTJ učestvovao je u masovnim policijskim akcijama razbijanja narko - grupa "Grom" i "Grom 1".

SARADNJA SA DRUGIM JEDINICAMA

Saradnja sa drugim jedinicama slične namene predstavljala je važan deo plana i programa obuke pripadnika PTJ. Združene vežbe i bezbednosni seminari uvek jesu odlična prilika za proveru osposobljenosti i razmenu iskustava. Stoga, Komanda jedinice je uz pomoć državnih ministarstava ulagala veliki trud u ostvarivanje i jačanje veza saradnje sa drugim jedinicama.

U okviru Republike Srbije, PTJ je imala odličnu saradnju sa svim jedinicama policije, Specijalnom brigadom Vojske Republike Srbije kao i Bataljonom vojne policije specijalne namene "Kobre". Združene vežbe i takmičenja razne vrste su se podrazumevali.

Od jedinica iz regiona, odlična saradnja i prijateljski odnosi bili su uspostavljeni i održavani sa Specijalnom jedinicom policije Republike Srpske i Jedinicom za specijalnu podršku SIPA, koja je organizovana na nivou Bosne i Hercegovine. Razmena iskustava i izvođenje obuke bili su organizovani i sa Posebnom jedinicom policije Crne Gore, kao i Specijalnom antiterorističkom jedinicom Crne Gore. Na bezbednosnim seminarima pripadnici i instruktori PTJ često su sarađivali sa kolegama iz ATJ Lučko iz Republike Hrvatske i makedonskim "Tigrovima".

Odlična saradnja bila je ostvarena i sa ruskim i beloruskim jedinicama. U drugoj polovini 2014. godine pripadnici ruske elitne jedinice Vitjaz (rus. Витязь) izvodili su zajedničku obuku sa srpskim kolegama iz oblasti bliske zaštite, u bazi u Lipovici i u nastavnom centru u Kuli. Ruska protivteroristička jedinica je od septembra 2008. godine organizovana u okviru 604. centra za specijalne namene ruskog ministarstva unutrašnjih poslova. Zajednička obuka je u više navrata organizovana i sa pripadnicima beloruske jedinice Almaz (belorus. Алмаз). Instruktori iz Izraela su bili česti gosti u bazi Protivterorističke jedinice. Na zapadu, jedinica je bila ostvarila kontakte sa protivterorističkom jedinicom austrijske federalne policije GEK Cobra, a u više navrata bilo je organizovano i stručno usavršavanje sa instruktorima francuskih RAID i GIGN.

[1] Specijalističke čete predstavljaju protivterorističku komponentu Žandarmerije Republike Srbije. Danas su organizovane u okviru specijalističkih jedinica Žandarmerije.
[2] Zadaci ove vrste činili su sastavni deo namene PTJ dok je bila organizovana u okviru Žandarmerije Republike Srbije.
[3] Puška je prvi put predstavljena januara 2013. godine.
[4] Puška je nabavljena za potrebe testiranja sredinom 2014. godine.
[5] Skraćenica za sivomaslinastu boju.
[6] Shodno objašnjenju značenja ovog izraza, sadržanom u Krivičnom zakoniku Republike Srbije (Član 112), reč je o licu mlađem od 14 godina.

Tekst je autorsko delo administratora sajta. Tekst je u celini zaštićen autorskim pravima. Kopiranje ili preuzimanje na drugi način, bez dozvole administracije, podložno je tužbi.

Srpske jedinice:

SAJ

Žandarmerija

BVP s/n "Kobre"

Specijalna brigada

PTJ
© specijalne-jedinice.com | Sva prava zadržana | Pravila korišćenja