Dronovi
Naslovi
NewsPhoto

Upotreba dronova u savremenom oružanom sukobu

Praćenjem i analizom skorašnjih i trenutno aktuelnih oružanih sukoba u svetu, može se, pored ostalog, primetiti...

NewsPhoto

Iranski program dronova

U eri veoma dinamičnih međunarodnih, regionalnih geopolitičkih, posebno geostrateških odnosa, Iran se sve samouverenije postavlja...

FeaturedPhoto

Nove tehnologije su stigle, samo nisu ravnomerno raspoređene. : specijalne-jedinice.com

Dronovi

Daljinski pilotirani vazduhoplovi (DPV) postaju sve značajniji faktor na savremenom bojištu. Potražnja među državnim i nedržavnim akterima je sve veća, tehnologija se razvija izuzetnom brzinom, a sve više državnih i privatnih subjekata osvajaju tehnologije za proizvodnju ovih i sa njima uvezanih tehnologija.

Sledstveno, može se istaći da je trenutno sve izraženija proliferacija ovih vazduhoplova. Sa druge strane, za ove sisteme se vezuje i nekoliko nedoumica. Prvo, treba ukazati da, nasuprot uvreženom mišljenju, ovo nisu nove tehnologije, ali je do njihove popularizacije došlo u proteklih nekoliko godina, usled ekstenzivnije i znatno uspešnije upotrebe u sukobima u Nagorno-Karabahu, odnosno u Ukrajini. Na prostoru nekadašnje Jugoslavije, letelice tipa „RQ-1 Predator”[1] su upotrebljavane u izviđačko-obaveštajnim misijama tokom oružanih sukoba na prostoru nekadašnje zajedničke države. Sjedinjene Države su upotrebljavale naoružane besposadne letelice najmanje deset godina pre nego što je o tome 2012. godine javno progovorio bivši direktor CIA, Džon Brenan (eng. John Brennan).

Drugo, pri pojmovnom određenju ovih sistema, čitaoca može zbuniti više naziva u upotrebi — dronovi, bespilotne letelice, besposadne letelice, daljinski pilotirani vazduhoplovi i dr. Imajući u vidu da odgovarajuća dokumenta Vojske Srbije pominju termin „daljinski pilotiran vazduhoplov”, taj termin ćemo i mi upotrebljavati[2]. Pojedini autori, rezonujući o razlikama između dronova i besposadnih letelica, ukazuju na prostije konstrukcije i slabije kapacitete dronova, dok bi, prema njima, besposadne letelice trebalo da označavaju složenije sisteme, sa znatno naprednijim karakteristikama. Još treba istaći da je termin „bespilotna letelica” nepravilan, iz razloga što ovim letelicama pilotira ljudski resurs (pilot, operator, operater), koji je samo izmešten iz letelice, ali je prisutan u tzv. OODA petlji. Otuda, ove letelice (izuzev tzv. smrtonosnih autonomnih naoružanih sistema) imaju pilota sa aktivnom ulogom.

FeaturedPhoto

Operator iz sastava 72. brigade za specijalne operacije, demonstrira upotrebu komercijalnog drona. : specijalne-jedinice.com

Razvoj ovih tehnologija i sa njima povezanih tehnologija (npr. GPS i satelitskih komunikacionih veza), omogućili su efektivnu upotrebu na taktičkom nivou, te je integracija DPV u specijalna dejstva postala imperativ, jer, najelitnije jedinice na svetu konstantno podižu operativne standarde i kapacitete, bilo u smislu implementacije novih tehnologija u radu na terenu, bilo u inovativnom kombinovanju starih tehnologija[3].

Danas elitni ratnici pri policijskim, posebno vojnim specijalnim jedinicama, intenzivno upotrebljavaju DPV različitih konstrukcija i namena, u izviđačko-obaveštajnim i borbenim zadacima i operacijama, na taktičkom, ali i na operativnom nivou. Ove tehnologije direktno i višestruko uvećavaju kapacitete elitnih formacija na zemlji, tako što produžavaju razdaljine na kojima specijalci mogu izvoditi dejstva. Sada specijalci mogu izviđati, prikupljati podatke na distancama znatno većim (i za njih znatno bezbednijim) od neposrednog okruženja (okruženje koje pojedinac zahvata vidokrugom), u svim uslovima, odnosno mogu te podatke u realnom vremenu prosleđivati prijateljskim snagama u zoni operacije i/ili operativnom centru. Dalje, mogu uništavati tzv. tačkaste ciljeve neprijatelja bez ostvarivanja neposrednog kontakta, iza zaklona, ne izlažući se neprijateljevoj vatri. Strmoglav razvoj opto-elektronskih, infracrvenih (OE/IR) uređaja, kao i radara sa sintetičkom aperturom (SAR), višestruko je podigao procenat efektivnosti zadataka zarobljavanja ili neutralizacije neprijateljevih meta visoke vrednosti (eng. high-value target), istovremeno smanjivši rizik za specijalce na terenu.

Integracija DPV u specijalna dejstva ima niz specifičnosti, brzo se razvija i implementira u planove i programe obuka, odnosno ekstenzivnije se primenjuje na terenu. Pohvalno je što ove trendove prate i elitne jedinice Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije i specijalne jedinice Vojske Srbije. Iz ovih razloga, ovaj deo bloga našeg sajta je posvećen ovim temama, a pozivamo vas na konstruktivne diskusije u komentarima koji će biti objavljivani na kraju svakog teksta iz ove rubrike.